Początki architektury monumentalnej w Polsce wydanie III

Redakcja naukowa: Tomasz Janiak, Dariusz Stryniak

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 398

Okładka: miękka

Format: 16,0 cm x 23,5 cm

Wydanie III

Początki architektury monumentalnej w Polsce stanowią pierwszą publikację wydaną w cyklu Z dziejów architektury. W tym obszernym zbiorze, obejmującym ponad dwadzieścia tekstów, historycy sztuki, archeolodzy oraz historycy reprezentujący ośrodki akademickie, instytuty naukowe i muzea przedstawili stan badań nad najstarszą architekturą murowaną na ziemiach polskich w okresie wczesnopiastowskim i piastowskim, zarówno w jej wymiarze świeckim, jak i sakralnym.

Obok analiz budowli z Poznania, Gniezna, Ostrowa Lednickiego, Giecza, Kalisza, Kałdusa, Wrocławia i Krakowa publikacja podejmuje również szereg fundamentalnych zagadnień badawczych. Autorzy ukazują między innymi sposoby interpretacji architektury wczesnośredniowiecznej w kontekście archeologicznym, rozważają jej genezę w perspektywie oddziaływań rodzimych i obcych oraz analizują rolę władców piastowskich w procesie jej rozwoju. Tom podejmuje ponadto refleksję nad mechanizmami, które doprowadziły do ukształtowania architektury jako jednego z istotnych instrumentów symbolicznej reprezentacji władzy państwowej w średniowiecznej Europie.

Publikacja stanowi istotny punkt odniesienia dla badaczy, studentów oraz wszystkich osób zainteresowanych historią architektury, archeologią, historią sztuki i problematyką początków państwa polskiego. Zebrane w tomie studia umożliwiają pogłębienie wiedzy zarówno o samej architekturze, jak i o dziejach badań nad jej najwcześniejszymi formami. Przedstawione analizy i interpretacje tworzą podstawę do dalszej refleksji nad znaczeniem architektury monumentalnej w procesach kształtowania się wczesnopaństwowych struktur na ziemiach polskich. 

(opis wydawcy)

Spis treści:

Zygmunt Świechowski - Wczesna architektura murowana na ziemiach polskich - jak dawna? /7

Przemysław Urbańczyk - Wczesnośredniowieczna architektura polska w kontekście archeologicznym /25

Teresa Rodzińska-Chorąży - Sztuka w Polsce od X do XII wieku - przedromańśka, romańska, ottońska czy wczesnopiastowska? /37

Zofia Kurnatowska, Michał Kara - Początki architektury sakralnej na grodzie poznańskim w świetle nowych ustaleń archeologicznych /47

Hanna Kocka-Krenz - Początki monumentalnej architektury świeckiej na grodzie poznańskim /71

Tomasz Janiak - Problematyka wczesnych faz kościoła katedralnego w Gnieźnie /85

Tomasz Węcławowicz - Czy przedromańskie zespoły sakralne w Gnieźnie i w Poznaniu były tzw. świątyniami podwójnymi? /131

Tomasz Sawicki - Zagadnienie pozostałości architektury przedromańskiej w północnej części Góry Lecha (gród książęcy) w Gnieźnie /143

Jacek Wrzesiński, Michał Kara - Kościół nr II na Ostrowie Lednickim - kamienny czy drewniany? /157

Teresa Krysztofiak - Wczesnopiastowski kościół pw. św. Jana Chrzciciela na grodzie w Gieczu w świetle najnowszych odkryć /181

Tadeusz Baranowski - Najwcześniejsze budownictwo sakralne Kalisza /199

Andrzej M. Wyrwa - Monumentalna i drewniana architektura sakralna w łekneńskim kompleksie osadniczym do końca XIII wieku /213

Wojciech Chudziak - Geneza wczesnoromańskiej bazyliki z Kałdusa na Pomorzu Nadwiślańskim /245

Zbigniew Pianowski - "Który Bolesław?" - problem początku architektury monumentalnej w Małopolsce /257

Ewa Kubica-Kabacińska - Problem istnienia w Małopolsce architektury monumentalnej pochodzącej z X wieku (stan badań) /283

Edmund Małachowicz - Architektura wczesnośredniowiecznych budowli katedry wrocławskiej /293

Maciej Małachowicz - Odkrycia architektoniczne na górze Gromnik /307

Jarmila Kaczmarek - Początki architektury sakralnej w Kruszwicy /311

Artur Różański - Ecclesiae laicorum w Wielkopolsce - przykład Giecza /333

Aneta Bukowska - Masyw zachodni w architekturze wczesnopiastowskiej /349

Marta Graczyńska - Krypta w dobie pierwszych Piastów - typologia i geneza formalno-stylowa /363

Zygmunt Świechowski - Zamiast głosu w dyskusji /373

Zofia Kurnatowska - Głos w dyskusji /379

Tomasz Janiak - Głos w dyskusji /381

Tablice barwne /385