Studenci z Rzeczypospolitej na Uniwersytecie w Bazylei w latach 1501–1800. Studium prozopograficzne

Autor: Robert T. Tomczak

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 538

Okładka: twarda

Format: 16,5 cm x 16,5 cm

Książka Studenci z Rzeczypospolitej na Uniwersytecie w Bazylei w latach 1501–1800 stanowi pierwsze kompleksowe opracowanie poświęcone obecności Polaków i Litwinów w jednym z najważniejszych ośrodków intelektualnych Europy nowożytnej. Autor, wykorzystując metody prozopograficzne i ilościowe, rekonstruuje sieć kontaktów akademickich łączących Bazyleę z elitami Rzeczypospolitej oraz analizuje ich motywacje, pochodzenie społeczne, wyznanie, kierunki studiów i dalsze kariery. Praca ukazuje, jak wczesnonowożytna mobilność akademicka kształtowała przepływ idei, wiedzy i książek między Polską a Szwajcarią, a także jak stereotyp „hojnego Polaka” wpłynął na integrację studentów w środowisku reformowanym. To interdyscyplinarne studium łączy historię uniwersytetów, kultury i religii, wpisując dzieje polskich peregrynantów w szerszy kontekst europejskiej res publica litteraria.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wykaz skrótów /7

Wstęp  /9

1. Przedmiot badań / 9

2. Baza źródłowa /11

3. Stan badań /15

4. Tezy i metoda  /20

5. Struktura pracy /23

Rozdział I. Historia Uniwersytetu w Bazylei (1460–1800)  /27

1. Soborowe początki  /27

2. Organizacja średniowiecznego Uniwersytetu w Bazylei  /38

3. Uniwersytet reformowany (1532) /47

4. Internacjonalizacja Uniwersytetu w Bazylei w XVI wieku /52

5. Spór o przywileje na „rodzinnym” uniwersytecie w XVII wieku /63

6. Permanentna reforma Uniwersytetu w XVIII wieku /72

Rozdział II. Humanizm, dary i stereotypy. Przeduniwersyteckie kontakty Rzeczypospolitej z Bazyleą jako fundament akademickiej obecności /79

1. Erazm z Rotterdamu a Polacy – sieć zależności i rytuały wymiany /80

2. Mit hojnego Polaka: narodziny stereotypu i jego utrwalenie  /96

3. Studium prozopograficzne – zakres analizy /107

Rozdział III. Studia uniwersyteckie przybyszów z Rzeczypospolitej w Bazylei /113

1. Frekwencja /113

2. Pochodzenie terytorialne immatrykulowanych /131

3. Pochodzenie społeczne /134

4. Przynależność wyznaniowa /141

5. Kierunki studiów i uzyskane stopnie /147

5.1. Medycyna  /147

5.2. Prawo  /166

5.3. Sztuki wyzwolone /178

5.4. Teologia /180

6. Okres studiów w Bazylei /187

7. Wiek studentów i promowanych  /189

8. Preceptorzy, opiekunowie, słudzy /190

9. Mobilność międzyuczelniana  /210

10. Taksy immatrykulacyjne /218

Rozdział IV. Życie codzienne studentów z Rzeczypospolitej w Bazylei  /223

1. Warunki bytowe – zakwaterowanie  /223

2. Delikty prawne /231

3. Stypendia /243

4. Sieci społeczne – krąg przyjaciół i promotorów /248

Rozdział V. Studenci z Rzeczypospolitej po studiach w Bazylei  /285

1. Transfer literatury do Rzeczypospolitej /285

2. Absolwenci Uniwersytetu w Bazylei w kontekście późniejszych karier  /294

Rozdział VI. Marcin Chmielecki (1559–1632) – rektor Uniwersytetu w Bazylei  /303

1. Pierwsze lata życia i początek studiów w Bazylei /305

2. Rozwój kariery akademickiej  /310

3. Na czele Uniwersytetu i dalsze godności /322

4. Promotor i opiekun polskich studentów /331

5. Upamiętnienie i rodzina /333

Zakończenie /339

Aneks /353

Spis ilustracji /457

Spis tabel, wykresów i diagramów /461Bib

liografia /463

Indeks geograficzny /501

Indeks osobowy  /509

Summary  /531

Zusammenfassung /535