Ruskie dokumenty mazowieckie do 1526 roku

Spis treści: 

Cel i założenia edycji /11

Podstawa źródłowa i archiwa /12

Dotychczasowe wydania  /14

Zakres chronologiczny i zasób edycji  /15

Struktura wydania  /15

Budowa opisu dokumentu /17

Zasady wydania /18

Tłumaczenie i słownik terminów /20

Ustalanie chronologii  /21

Co można znaleźć w edycji /23

Mazowsze między Wilnem a Krakowem  /23

Mazowsze i Moskwa: negocjacje 1493 roku  /23

Sejm mazowiecki i królewicz Zygmunt August  /24

Granice, sądy i ludzie pogranicza /25

Mazowszanie w Wielkim Księstwie  /25

Komentarze i pomoce /26

Podziękowania /26

Część I. Dokumenty dyplomatyczne, w których jedną ze stron jest Księstwo Mazowieckie

1. Poselstwo wielkiego księcia litewskiego Aleksandra do książąt mazowieckich [Konrada i Janusza] z prośbą, aby byli „wsparciem i pomocą” jego bratu Janowi Olbrachtowi – [Wilno, 1492 VIII 1–27] /27

2. Poselstwo panów rady Wielkiego Księstwa Litewskiego do książąt mazowieckich [Konrada i Janusza] z wiadomością o wysłaniu posłów do panów rady Królestwa Polskiego z prośbą o wymierzenie sprawiedliwości za skargi wspomnianych książąt – [Wilno, 1492 VIII 1–27] /31

3. Poselstwo wielkiego księcia litewskiego Aleksandra do książąt mazowieckich [Konrada i Janusza] z wyrazem nadziei na zachowanie wiecznego pokoju – [Wilno, 1493 IV 1–30]   /34

4. Protokół z przyjęcia poselstwa księcia mazowieckiego Konrada przez wielkiego księcia moskiewskiego Iwana III Wasylewicza oraz instrukcje Iwana III dla posłów udających się z poselstwem do Konrada, a także do mistrzów inflanckiego i pruskiego – Moskwa, 1493 [V 21/25–30]  /35

5. Poselstwo wielkiego księcia litewskiego Aleksandra do książąt mazowieckich Konrada i Janusza z propozycją rozwiązania sporów granicznych między poddanymi ziemi bielskiej i drohickiej z jednej strony a poddanymi książąt mazowieckich z drugiej – [Bielsk albo Drohiczyn, albo Mielnik, 1494 VIII 12/13 – przed IX 09] /78

6. Poselstwo wielkiego księcia litewskiego Aleksandra do księcia mazowieckiego Konrada z wiadomością o wysłaniu poselstwa do króla polskiego Jana Olbrachta w sprawie Konrada oraz z kolejną propozycją rozwiązania sporów granicznych – [Grodno, 1495 XII 1–22]  /82

7. Odpowiedź panów rady Księstwa Mazowieckiego posłom króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego i panom rady Królestwa Polskiego – Warszawa, [1526 VIII 20–28/29–1529 II 11]   /84

Część II. Dokumenty dyplomatyczne dotyczące spraw związanych z Księstwem Mazowieckim

8. Poselstwo wielkiego księcia litewskiego Aleksandra do panów rady Królestwa Polskiego z prośbą o wymierzenie sprawiedliwości za skargi książąt mazowieckich [Konrada i Janusza] – [Wilno, 1492 VIII 1–27]  /91

9. Poselstwo panów rady Wielkiego Księstwa Litewskiego do panów rady Królestwa Polskiego z prośbą o wymierzenie sprawiedliwości za skargi książąt mazowieckich [Konrada i Janusza] – [Wilno, 1492 VIII 1–27]   /93

10. Poselstwo panów rady Wielkiego Księstwa Litewskiego do króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego w różnych sprawach – [Wilno, 1526 VIII 20–25] /95

Część III. Dokumenty dotyczące prób ustalenia granic między Wielkim Księstwem Litewskim a Księstwem Mazowieckim oraz rozstrzygnięcia sporów

11. Wpis do ksiąg Metryki o powołaniu sędziów do poprawy granic i do innych spraw między Wielkim Księstwem Litewskim z jednej strony a ziemią polską i mazowiecką z drugiej – Wilno, [1508 XII 13–1509 II 13] /99

12. Wpis do ksiąg Metryki „ku pamięci” króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego o powołaniu komisarzy do rozstrzygnięcia sporów granicznych między ziemią mazowiecką a Wielkim Księstwem Litewskim – Grodno, [1522 III 1–15] /102

13. List króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego do wojewody [wileńskiego] Olbrachta Marcinowicza Gasztolda, [wojewody trockiego] Jurja Mikołajewicza Radziwiłła i in. z rozkazem poprawy dawnych sprawiedliwych granic między Wielkim Księstwem Litewskim a Księstwem Mazowieckim – Grodno, 1522 III 24 /104

Część IV. Spory sądowe między poddanymi Wielkiego Księstwa i Mazowsza, przedstawicielami władz Księstwa Mazowieckiego a poddanymi Wielkiego Księstwa

14. Wyrok króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego w sprawie między ziemianami drohickimi Jakubem i Wojciechem Lipkami z jednej strony a podkanclerzem księżnej mazowieckiej [Anny] Jakubem Karczewskim z drugiej o puszczy Razyń – Brześć, 1511 VII 05 /111

15. Wyrok króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego w sprawie między księżną mazowiecką [Anną] a marszałkiem, namiestnikiem drohickim Janem Litawarem Chrebtowiczem o zatrzymanie mieszczanina; księżną a wojewodą połockim Stanisławem Hlebowiczem o myta w Ruczce i w Mordach; księżną a Januszem Kostewiczem o cło na moście prowadzącym do Liwa itp. – Brześć, 1511 VI 15    /113

16. Wpis do ksiąg Metryki „ku pamięci” króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego w sprawie między księżną mazowiecką [Anną] z jednej strony a wojewodą wileńskim, kanclerzem Mikołajem Mikołajewiczem Radziwiłłem i jego braćmi z drugiej strony o majątkach po ojcu i matce – Łosice, 1511 X 11 /120

17. Wpis do ksiąg Metryki o przełożeniu sporu między księżną mazowiecką [Anną] z jednej strony a wojewodą połockim Olbrachtem Marcinowiczem Gasztoldem, wojewodą witebskim Januszem Kostewiczem i ziemianami drohickimi Lipkami z drugiej o „wielkich krzywdach” „na granicach mazowieckich” – [Brześć, 1515 XII 20]  /122

18. List króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego do biskupów wileńskiego i łuckiego, a także do starosty mielnickiego Niemiery [Hrymalicza] z poleceniem dotyczącym sprawy między poddanym książąt mazowieckich Janem Oborskim a marszałkową Litawarową o majątki ojczyste żony Oborskiego – [1524 IV 20–VII 07] /124

19. List króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego do wojewody połockiego i starosty drohickiego Piotra [Stanisławowicza] z poleceniem dotyczącym sprawy między wójtem bielskim Iwanem Siehieniewiczem z jednej strony a poddanymi księcia mazowieckiego [Janusza] z drugiej – Kraków, 1525 VII 18 /125

Część V. Inne kontakty między Księstwem Mazowieckim a Wielkim Księstwem Litewskim

20. Wyrok króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego w sprawie między mieszczaninem bielskim Iwanem Siehieniewiczem i jego woźnicą Waską z jednej strony a Żydem grodzieńskim Moszejem Bohdanowiczem z drugiej o sukno – Wilno, 1513 XII 03  /129

21. List wielkiego księcia litewskiego Aleksandra do lokalnych władz i poddanych Wielkiego Księstwa Litewskiego o nadaniu [mieszczaninowi] warszawskiemu Michnie, synowi Jana Filipowicza, prawa do bezcłowego handlu w Wielkim Księstwie – Wilno, 1495 VIII 22   /133

22. List króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego do lokalnych władz i poddanych Wielkiego Księstwa Litewskiego o nadaniu przez wielkiego księcia litewskiego Aleksandra warszawskiemu burmistrzowi Mikołajowi Michnowiczowi prawa do bezcłowego handlu w Wielkim Księstwie – [Kraków?] (błędnie? Radom), 1512 VII 27? /135  

23. Przywilej króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego dla pochodzącego z Mazowsza ziemianina Dobki Matwiejewicza Lesczyńskiego na wójtostwo i karczmę w Oniksztach – Wilno, 1514 VI 20 /138   

Komentarze  /141

Słownik terminów  /169

Indeks osobowy  /177

Indeks nazw geograficznych i etnicznych  /189

Bibliografia  /193