Rosja Krasińskiego. Rzecz o nieprzejednaniu

Autor: Jerzy Fiećko

Rok wydania: 2005

Liczba stron: 476

Okładka: twarda

Format: 17,0 cm x 24,0 cm

Autor formułuje nowatorską tezę, iż w światopoglądzie Z. Krasińskiego kwestia rosyjska zajmuje miejsce kluczowe. Analizuje ewolucję stosunku poety do Rosji, zawartą w prywatnej korespondencji na przestrzeni blisko 30. lat. Śledzi obecność tematyki rosyjskiej w dziełach literackich, a także rekonstruuje wizję konfliktu polsko-rosyjskiego, wpisaną w memoriały polityczne.
Rozległa, erudycyjna perspektywa badawcza sprawia, że Czytelnik poznaje szerokie tło komparatystyczne - antyrosyjska myśl poety konfrontowana jest z poglądami pisarzy, myślicieli, polityków polskich, rosyjskich, francuskich epoki romantyzmu (Mickiewicz, Słowacki, Kamieński, Hercen, Custine, de Maistre, Guizot, papież Pius IX, cesarz Napoleon III). Jako wnikliwe studium historiozoficzne książka z pewnością zainteresuje historyków idei, politologów, filozofów kultury, badaczy XIX-wiecznego dyskursu.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Krasiński i Rosjanie. Zamiast wstępu /7

Część I. Listy o Rosji

1. Antyrosyjskie epizody Zygmunta przed powstaniem listopadowym /29

2. Powstanie i złowrogi cień Rosji /35

3. "Etyka nienawiści", czyli ciemna strona patriotyzmu /53

4. Petersburg, miasto przemiany Krasińskiego? /59

5. Kryzys roku 1836. Rosja, Żydzi i upadek narodu /75

6. Moskiewsko-polski bój o Europę: rabacja, Wiosna Ludów, wojna krymska. Apokaliptyczne prognozy w listach z lat 40. i 50. /95

• Represje i uniwersalia /96
• Rok 1846: polskie grzechy i rosyjskie pokusy /101
• Wiosna Ludów: apokaliptyczna symbioza Rosji i rewolucji 109
• Wojna krymska: stracona szansa na odnowienie Europy /125

7. Rewolucja w Rosji według Krasińskiego. Analogie i opozycje wobec poglądów Bakunina i Hercena /134

8. "Zmoskalenie" Adama. Wokół rzymskiego sporu Mickiewicza i Krasińskiego  /153

Część II. Kwestia polsko-rosyjska w tekstach literackich 

1. Apologia cara Aleksandra I /177

2. Rosja we fragmentach. Narodziny stereotypu /185

3. Czas Samozwańców według Krasińskiego, Niemcewicza i Karamzina. Stracona szansa i sukces Agaj-Hana /197

4. Irydion. Nota o paraleli Rzym - Rosja /221

5. Przestrogi dla lojalistów. W kręgu genezy Nocy letniej i Pokusy /236

6. Konflikt polsko-rosyjski a mesjanistyczna wizja zbawienia ludzkości. Traktat O stanowisku Polski z Bożych i ludzkich względów.

Przedświt, Psalm miłości /248

7. Ostatni wobec Anhellego: ogniwo w polemice ze Słowackim i wątek rosyjski /279

8. Narodowe przestrogi i "zmoskalenie" Juliusza. Rok 1846, Dzień dzisiejszy, Psalm żalu /291

9. "Stopnie prawd" według Krasińskiego /310

Część III. Poufna polityka Krasińskiego. Obraz konfliktu polsko-rosyjskiego w memoriałach i listach otwartych 

1. Despotyzm, anarchizm i przedmurze chrześcijańskiej Europy. Memoriał do François Guizota /337

2. Moralność w polityce i mesjanistyczna historiozofia. Listy otwarte do Montalemberta i Lamartine'a /349

3. Ustrzec Kościół przed Bestią. Memoriał do papieża Piusa IX /366

4. Napoleon III i nadzieje na nowy ład w Europie. Memoriał do Cesarza Francuzów 382

5. "Polityka z tego świata"? /401

Suplement. Uwagi o antyrosyjskich inspiracjach Krasińskiego: Mochnacki, Mickiewicz, Custine, de Maistre, Gołuchowski, Kamieński /411

Rosja, "przeklęty problem" Krasińskiego. Zakończenie /448

Nota redakcyjna /456

Indeks osobowy /457

Spis ilustracji /468

Krasiński's Russia. On intractability (Summary) /473