Opowieści kobiet z rodzin górniczych

Redakcja: Monika Glosowitz

Rok wydania: 2024

Liczba stron: 272

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Format: 16,0 cm x 21,0 cm

Wydanie II poprawione i uzupełnione

W „Pamiętnikach kobiet z rodzin górniczych” wybrzmiewają konkretne głosy, których nikt nie komentuje, nie zagaduje, nie opisuje, nie tłumaczy w imieniu autorek. Głosy te dopowiadają się nawzajem, oświetlają, powtarzające się doświadczenia wybrzmiewają jak refreny, przykuwając naszą uwagę w miejscach wspólnych przeżyć, akcentując elementy historii zbiorowej. Afirmowana jest w tych opowieściach przede wszystkim siła kobiet, ich sprawczość i solidarność w obliczu gospodarczych, społecznych, narodowościowych, etnicznych tragedii, zapaści i konfliktów.

- Monika Glosowitz (ze Wstępu)

Kiedy kobieta zabiera głos, historia Śląska nabiera nowej głębi. Żony, matki, córki górników – przez dekady pozostawały w cieniu, a ich siła była fundamentem regionu. Teraz nadszedł czas, by je usłyszeć. „Opowieści kobiet z rodzin górniczych” pod redakcją Moniki Glosowitz (wydanie II uzupełnione i poprawione na podstawie książki „Pamiętniki kobiet z rodzin górniczych” z 2023 roku) to zbiór narracji, który powstał jako efekt trzyletniego projektu badawczo-literackiego, mającego na celu oddanie głosu osobom, które przez dekady pozostawały na marginesie oficjalnej historii górnictwa. Autorki – kobiety związane z rodzinami górniczymi – samodzielnie formułują swoje wspomnienia, wybierają własny język i styl opowieści, świadomie zaznaczając to, co dla nich najistotniejsze. Książka nie ogranicza się do klasycznej formy pamiętnika – obok prozy pojawiają się tu także wiersze, notatki, a nawet przepisy – tworząc różnorodną i poruszającą mozaikę kobiecych doświadczeń. Wspólnym mianownikiem tych historii są dwa czynniki: płeć i klasa, które wyznaczają perspektywę i tematyczną oś całego tomu.

Publikacja stanowi ważny kontrapunkt dla dominującej, męskiej narracji o górnictwie – tej utrwalonej w konkursach pamiętnikarskich czy literaturze instytucjonalnej. Oddając głos kobietom – żonom, matkom, córkom – książka ujawnia, jak bardzo ich codzienna praca, determinacja i emocjonalny wysiłek były kluczowe dla funkcjonowania przemysłu i życia społecznego regionu. Opowieści te nie są komentowane ani interpretowane z zewnątrz – same się dopowiadają, uzupełniają, a ich powtarzające się motywy wybrzmiewają niczym refreny historii zbiorowej. To nie tylko publikacja literacka, ale też akt przywracania pamięci i godności – wyrazisty, świadomy gest wobec systemowego wymazywania kobiecego wkładu w historię Śląska i jego górniczego dziedzictwa. 

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wstęp

Monika Glosowitz, Uniwersytet Śląski, Auto/biografia zbiorowa. Opowieści kobiet z rodzin górniczych /7

• Historie /9
• Przyszłości /20
• Literatura /24

Opowieści

Józefa Szubert, Dębieńsko, Czerwionka-Leszczyny /31

Aleksandra Abdul Razak, Szczejkowice, Czerwionka--Leszczyny /47

Hildegarda Żywczok, Czuchów, Czerwionka-Leszczyny /65

Celina Bluszcz, Czuchów, Czerwionka-Leszczyny /75

Agata Tarasin, Żory /81

Barbara Goczał-Ptak, Czuchów, Czerwionka-Leszczyny /85

Gabriela Gizdoń, Czuchów, Czerwionka-Leszczyny, Krosno Odrzańskie /95

Barbara Lizurek, Rokitnica, Zabrze /111
Magdalena Gościniak, Pamiętniki kobiet z rodzin górniczych, czyli wyimki o końcach świata /119

Joanna Kubica, Czerwionka-Leszczyny /133

Eugenia Roskoszek, Książenice, Czerwionka-Leszczyny /147

Ernestyna Kubecka, Dębieńsko, Czerwionka-Leszczyny /151

Mirosława Gamza, Stanowice, Czerwionka-Leszczyny /159

Monika Musiał, Jaworzno /175

Patrycja Kaczmarczyk, Dębieńsko, Czerwionka-Leszczyny /179

Ewa Bartel, Bełk, Czerwionka-Leszczyny / 187

Stefania Pośpiech, Rokitnica, Zabrze, Życie kobiet na Górnym Śląsku w XX wieku – na przykładzie historii moich przodkiń /213

Zdzisława Holona, Radlin /223

Eleonora Rusin, Smolnica /229

Eryka Kłyk, Smolnica /233

Maria Mazur, Przegędza, Czerwionka-Leszczyny /235

Katarzyna Gertruda Henzler, Wodzisław Śląski, Bielsko--Biała, Książenice, Rybnik, Toruń /241

Podziękowania