Od piwnic po strych. Wnętrza domów gdańskich drugiej połowy XVIII wieku

Autorka: Ewa Barylewska-Szymańska

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 348

Okładka: twarda

Format: 21,0 cm x 29,0 cm

Wydanie II

Książka opisuje gdańską kulturę zamieszkiwania w drugiej połowie XVIII w. Zawiera, oparte na źródłach, szczegółowe opisy zabudowy gdańskich parceli i wzniesionych budynków, funkcji poszczególnych pomieszczeń oraz ich wystroju i wyposażenia. Przynosi też informacje o używanych przez mieszkańców miasta sprzętach domowych i meblach.

(opis wydawcy)

"Praca znakomicie mieści się w nurcie badawczym zwanym Wohnkultur, który jednak w naszym piśmiennictwie przedmiotu nie jest tak silnie rozwinięty jak w Niemczech. Autorce udało się zrealizować założony cel dzięki starannie przeprowadzonej kwerendzie, rozpoznała i szczegółowo, co traaktuję jako dodatkową wartość, opisała zabudowę parceli i wzniesione budynki. To pozwoliło na kolejny krok, przeprowadzenie wszechstronnej analizy funkcji poszczególnych pomieszczeń oraz ich wystroju i wyposażenia, rzeczywiście od piwnic po strych, co zapowiadał już tytuł pracy.

Wysoko oceniam też te partie pracy, w których spożytkowane zostały różne informacje o używanych przez mieszczan gdańskich sprzętach domowych i meblach. Zasób naszej wiedzy w tej kwestii uległ znacznemu powiększeniu. Warto też wskazać na ustalenia autorki dotyczące cen i obrotu nieruchomościami, w tym stawek za wynajem pomieszczeń i mieszkań. Kwestie te pomijane były do tej pory przez innych badaczy".

- z recencji dr. hab. Dariusza Główki, prof. IAE PAN

Spis treści: 

Wstęp /7

I. Parcela i jej zagospodarowanie /21

1. Typy parcel i zabudowy /21

2. Typy budynków mieszkalnych i ich dyspozycja wewnętrzna /26

Kamienica /26

Buda /39

Dom wielorodzinny /41

3. Zagospodarowanie parceli /44

4. Ogrody /51

II. Budowa domu, obrót nieruchomościami, wynajem domów i lokali /54

1. Budowa i przebudowa domu /54

2. Sprzedaż i przykładowe ceny nieruchomości /60

3. Wynajem domów, mieszkań i izb /62

III. Pomieszczenia służące komunikacji /66

1. Sień w przyziemiu /66

2. Klatka schodowa i sień pierwszego piętra /86

3. Korytarz na podwórze /93

IV. Pomieszczenia mieszkalne /95

1. Izba przednia /95

2. Izba dolna /102

3. Izba na antresoli /118

4. Sala /124

5. Sypialnia /152

6. Inne wnętrza mieszkalne /173

Izba dziecięca /173

Jadalnia /175

Inne izby /178

Biblioteka /179

Izba czeladna /182

V. Pomieszczenia służące pracy w domu /186

1. Kupiecki kantor /186

2. Kram i sklep /194

3. Warsztat rzemieślniczy /199

VI. Pomieszczenia gospodarcze /202

1. Kuchnia /202

2. Spiżarnia i komory /222

3. Piwnica /226

4. Poddasze /228

VII. Rynek wyposażenia domowego w osiemnastowiecznym Gdańsku /231

1. Rynek pierwotny /231

2. Rynek wtórny /241

3. Ceny wyposażenia domowego na rynku wtórnym /251

Ceny mebli skrzyniowych /252

Ceny stołów /256

Ceny mebli siedziskowych /257

Ceny łóżek i ław do spania /259

Ceny sprzętu oświetleniowego /259

Ceny dzieł sztuki, luster, zegarów i instrumentów muzycznych /261

Ceny zastawy stołowej /265

Ceny sprzętów kuchennych /270

Ceny pościeli oraz bielizny pościelowej i stołowej /271

Ceny sprzętów służących higienie /272

Zakończenie /273

Aneksy /281

Aneks I. Źródłowy /281

1. Inwentarze mienia domowego /281

2. Wizje domów /285

3. Ogłoszenia prasowe o sprzedaży domów i mienia domowego /287

Aneks II. Wyposażenie w sprzęty 100 wybranych domów gdańskich o wartości oszacowanej na ponad 1000 florenów /290

1. Meble skrzyniowe /290

2. Stoły /290

3. Meble siedziskowe /290

4. Łóżka i ławy do spania /291

5. Sprzęt oświetleniowy /291

6. Dzieła sztuki, lustra, zegary i instrumenty muzyczne/291

7. Zastawa stołowa /292

8. Sprzęty kuchenne /292

9. Pościel oraz bielizna pościelowa i stołowa /293

10. Sprzęty służące higienie /293

Aneks III. Zestawienie wybranych miar, wag i pieniędzy obrachunkowych w XVIII wieku /294

Zusammenfassung /295

Wykaz skrótów /301

Bibliografia /302

Indeks osobowy /322

Indeks topograficzny /331

Indeks rzeczowy /335

Spis ilustracji /340