Ocalić od niepamięci. Znaczenie badań archeologicznych przed odbudową Starego Miasta w Elblągu

Autorka: Grażyna Nawrolska

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 551

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Format: 22,0 cm x 26,0 cm

[...] Wyniki prac archeologicznych prowadzonych dotychczas na Starym Mieście dostarczyły ogromnej wiedzy na temat rozplanowania dawnego Elbląga, form jego zabudowy, infrastruktury miejskiej, umocnień obronnych, a odzyskane z ziemi przez archeologów przedmioty, które zakopał czas, umożliwiają wejście w dawny, istniejący niegdyś świat elblążan. Prowadzone równolegle z pracami wykopaliskowymi i historycznymi badania archeologiczne przyczyniły się do określenia wielkości miejskich parcel i zachodzących w ich obrębie zmian przestrzennych i warsztatowych, co wykorzystano przy planowaniu odbudowy historycznego centrum na bazie średniowiecznego systemu limitacyjnego.  

Spis treści: 

Przedmowa Prezydenta Elbląga /7

Od autorki /9

Wstęp /11

I. Z kart historii /13

Krzyżącki Elbląg /15

Elbląg w granicach Królestwa Polskiego i Rzeczypospoliej oraz państwa niemieckiego /22

Lata powojenne (1945-1980) /31

II. Archeologia miejska /35

Narodziny archeologii miast /37

Narodziny archeologii prawdziwej Starego Miasta Elbląga /43

Trudne początki badań archeologicznych po 1980 roku /45

Współpraca z innymi dyscyplinami naukowymi /56

III. Kompleks osadniczy Elbląga /59

Zamek krzyżacki - historia obiektu i dzieje badań archeologicznych /64

Stare Miasto /80

Zespół ratusza staromiejskiego /83

Fortyfikacje Elbląga /102

• Umocnienia średniowieczne /102
• Umocnienia nowożytne /103
• Bastion Bramy Kowalskiej /110

Ulica Garbary 21 i 23 /127

• Kamienica przy ulicy Garbary 21 /129
• Kamienica przy ulicy Garbary 23 /129
• Wyniki prac archeologicznych - ulica Garbary 21 i Garbary 23 /132
• Przykłady źródeł archeologicznych - ulica Garbary 21 i Garbary 23 /148

Wyspa Spichrzów /161

• Badania archeologiczne na Wyspie Spichrzów /168
• Ulica Warszawska 55 - Porto Vista/168
• Kwartał: Warszawska -Kupiecka - Szańcowa - Orla /170

IV. Efekty interdyscyplinarnych prac badawczych /175

Rozplanowanie miasta /178

Umocnienia obronne /190

Budownictwo mieszczańskie /195

Parcelacja - działka /195

• Budynek drewniany /197
• Aneks /207
• Kamienica /208

Infrastruktura techniczna miasta /217

• Woda /217
• Nieczystości /224

Kultura materialna, artystyczna, duchowa /228

Handel lokalny, regionalny, dalekoksiężny /249

Socjotopografia miasta /271

Zamek krzyżacki /275

Formy osadnictwa podmiejskiego /276

• Przedmieście portowe /277
• Przedmieście wschodnie /277
• Przedmieście północne /277
• Nowe miasto /278

V. Uwagi końcowe /279

• Elbląg wczoraj i dziś /298

Kalendarium /308

Bibliografia /315

• Źródła /317
• Literatura /317

Saving from oblivion /335

The Significance od Archeological Research for the Reconstruction of Elbląg`s Old Town. Abstract