O Soli Najstarsze relacje o żupach krakowskich

Autor: Marcin Starzyński

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 280

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Format: 15,8 cm x 23,0 cm

Żupy krakowskie w Wieliczce i Bochni od setek lat wzbudzają nie gasnący podziw i stanowią obiekt zainteresowania przyjezdnych z całego świata. Już od wieku XV kopalnie wielicka i bocheńska były sławione w poezji i prozie, a także opisywane w relacjach urzędowych w języku łacińskim. Marcin Starzyński w książce „O soli, najstarsze relacje o żupach krakowskich”, przekazuje polskiemu czytelnikowi zbiór owych poetyckich, prozatorskich i urzędniczych relacji przetłumaczonych na język polski, co pozwala zapoznać się z nimi czytelnikowi nie znającemu języka Cycerona. (…) Część źródłowa książki obejmująca XV-XVII wieczne relacje o krakowskich salinach poprzedzona została obszernym wstępem, w którym czytelnik może znaleźć wiele informacji o autorach wybranych tekstów, o tłumaczeniach, znajdziemy tu również bogatą bibliografię odnoszącą się do zamieszczonych źródeł. Przedstawione relacje autor dzieli na trzy kategorie – opisy urzędnicze, relacje prozatorskie i obrazy wyobraźni poetyckiej.

Książka Marcina Starzyńskiego stanowi bardzo ciekawy i potrzebny dzisiejszemu odbiorcy zbiór dawnych tekstów źródłowych poświęconych żupom krakowskim. Współczesny czytelnik może znaleźć w niej mnóstwo ciekawych informacji na temat tak popularnych, także dzisiaj, kopalń solnych w Wieliczce i Bochni. Autor zamieścił w niej częściowo przetłumaczone przez siebie, niedostępne do tej pory w języku polskim urzędowe i poetyckie relacje z salin krakowskich, częściowo sięgnął po przełożone już teksty, jednak ich dostępność w dawnych edycjach była ograniczona czy to ze względu na szczupłość nakładu, czy odległy czas wydania. Zebranie owych tłumaczeń w jednym zbiorze, opracowanie ich, opatrzenie komentarzem, dodanie informacji biograficznych o poszczególnych autorach, zamieszczenie bibliografii jest inicjatywą godną pochwały. Książka „O soli, najstarsze relacje o żupach krakowskich” stanowi zatem cenny zbiór materiałów nie tylko dla specjalistów, lecz także dla zwykłych czytelników pragnących poszerzyć swoją wiedzę na temat funkcjonowania krakowskich salin w latach świetności państwa polskiego.

- z recenzji dr hab. Marka Hermanna, prof. UJ

(opis wydawcy)

Spis treści:

Marcin Starzyński. O soli. Relacje o żupach krakowskich (poetyckie, prozatorskie i urzędowe) /7

I. Konrad Celtis. Przełożył Karol Mecherzyński /29

• Konrada Celtisa Protucjusza relacja z podróży do krainy soli do Jana Terinusa  /31

II. Wawrzyniec Korwin. Przełożył Karol Mecherzyński /35

• Wawrzyńca Korwina ze Środy Śląskiej (Novoforensis) oda saficka jedenastozgłoskowa, dwuczłonowa, czterostrofowa, peońska o Polsce i jej stolicy Krakowie (fragment) /37

III. Krótki i dokładny opis zarządu i stanu żup wielickich i bocheńskich w roku Pańskim 1518. Przełożył Marcin Starzyński /41

IV. Joachim Wadian. Przełożyła Anna Smaroń  /147

• Trzy księgi o położeniu świata Pomponiusza Meli, Hiszpana, bardzo dokładnie poprawione, wraz z komentarzami Joachima Wadiana, Szwajcara (fragment) /149

V. Jodok Willich. Przełożyła Anna Smaroń /165

• Uwagi o żupach krakowskich autorstwa Jodoka Willicha z Reszla . 167

VI. Adam Schroeter. Przełożył Feliks Piestrak /187

• Opis salin wielickich przez Adama Schroetera poetę uwieńczonego /189

VII. Jan Achacy Kmita. Przełożył Marcin Starzyński /225

• Jana Achacego Kmity, zwyczajnego sługi Jego Królewskiej Mości, symbole urzędników i urzędów bocheńskich /227

VIII. Andrzej Kanon. Przełożył Marcin Starzyński  /243

• Kopalnie soli /245