Mity, rytuały i polityka Inków

Autorzy: Jan Szemiński, Mariusz Ziółkowski

Rok wydania: 2006

Liczba stron: 358

Okładka: twarda

Format: 17,0 cm x 24,0 cm

Uwaga! Nieznaczne wgniecenie okładki

Inkowie zajmują szczególne miejsce w masowej wyobraźni, związane z egzotyką, tajemnicą, bajecznym bogactwem. Równie fascynujące jak materialne pozostałości ich kultury są także intelektualne osiągnięcia ich cywilizacji. Inkowie stworzyli swoje imperium w bardzo krótkim czasie, zaledwie około stulecia, choć nie dysponowali żadną istotną przewagą technologiczną ani militarną. Źródło ich sukcesu tkwiło w zręcznej polityce wspieranej przez skuteczną propagandę, której jądro stanowiła imperialna doktyna religijna. Właśnie tę doktrynę przybliża czytelnikom książka dwóch największych polskich znawców kultury i archeologii andyjskiej.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Spis ilustracji barwnych na wkładkach /8

Spis ilustracji czarno-białych w tekście /10

Spis tabel /13

Spis map /14

Od autorów /17

Wprowadzenie /10

Dzieje /21

Państwo Inków /30

• Poddani /30
• Rolnictwo i gospodarka /30
• Administracja państwowa /34

Dzieje religii inkaskiej /40

Źródła mitologii inkaskiej i religie andyjskie przez Inkami /41

Rozdział 1. Stworzenie i Stwórca, czyli kosmogonia /57

Wira Quchan /58

• Wira Quchan i stworzenie według Juana de Betanzosa (ok. 1551) /58
• Wira Quchan według Christouala de Molina (1575?) /60
• Pierwsi ludzie według don Felipe Guamana Pomy de Ayala (ok. 1615?) /64
• Wira Quchan w modlitwach /66

Rozdział 2. T`unapa i wira quchowie wędrownicy /77

Święty Bartłomiej według don Felipe Guamana Pomy de Ayala /77

Święty Tomasz według Joana de Santa Cruz Pacha Cuti Yamqui Salca Maygua /79

Pedro de Cieza de Leon w Cacha /84

Rozdział 3. Świat, czyli kosmologia /86

Pacha podzielona na części, czyli struktura kosmosu /87

Niebiańska lama /88

Miłość pasterza Aquy Tapiyi i Chuqi Llanthu, córki Słońca /89

Rysunek don Joana de Santa Cruz Pacha Cuti Yamqui Salca Maygua /93

Rozdział 4. Kay Pacha, czyli Ten Świat /98

Ceques (zig`i) /101

Ku krańcom świata /109

Przejścia między światami /114

Rozdział 5. Parya Qaqa i jego dzieła, czyli mit i historia widziane z prowincji /116

Rozdział 6. Człowiek, czyli o sensie życia i śmierci /128

Droga życiowa /130

• Narodziny i dzieciństwo /130
• Ślub /134
• Śmierć, rytuały pogrzebowe i losy zmarłego w zaświatach /135

Rozdział 7. Stworzenie Inków i dzieje świata /139

Opowieści Inki Garcilasa de la Vega /145

Opowieści rodu króla Pacha Kuti Inki Yupankiego według Juana de Betanzosa /150

Opowieści zanotowane przez don Felipe Guamana Pomę de Ayala /153

Czy istniał jeden mit stworzenia Inków? /156

Dzieje ludzkości /157

• Wari Wira Qucha Runa po raz drugi /157
• Wari Runa: następna ludzkość /157
• Purum Runa: trzecia ludzkość /158
• Awqa Runa: czwarta ludzkość /159
• Inkap Runan: imperium Inków /159
• Historia Święta i powrót Inki /161

Bóg, bogowie i stworzenie, albo o kole dziejów /161

Rozdział 8. Inka Król i Quya Królowa, czyli jak zostać ubóstwionym /162

Teoria /163

Praktyka społeczna /173

Manipulacje mitami, czyli inkaskie Ministerstwo Prawdy /181

Rozdział 9. Święta wojna /188

Odsłona pierwsza, czyli Chankowie /188

Odsłona druga, czyli Sora i Colla /192

Inka i wak`i /194

Rytuał wojny /198

Smak zwycięstwa, czyli kiedy można spożyć ciało wroga /201

Rozdział 10. Rytualne życie imperium /206

Kalendarze /206

Święta i ceremonie religijne /211

• Intip Raymin /211
• Quya Raymi - Zitwa Killa /219
• Aya Marq`a /219
• Qhapaq Raymi /223
• Qhapaq Raymi Kamay Killa /229
• Qhapang hucha /231

Cykle wieloletnie, albo czy Inkowie prowadzili gwiezdne wojny? /233

Rozdział 11. Znaki czasu /238

Zjawiska astronomiczne /238

Wyrocznie i wróżby /249

Rozdział 12. Brodacze i ich "mówiące chusty", czyli mit, rytuał i historia w podboju Tawantin Suyu /258

Preludium /258

Ustawienie figur, czyli początek partii /261

"Gambit inkaski", czyli Brodacze i ich "mówiące chusty" /264

Szach czy mat, albo rzecz o odwracaniu szachownicy /271

Szach i mat, albo ciu prodest scelus, is fecit /278

Wątek indiański /282

Wątek hiszpański /286

Epilog. "Niewidzialna armia" i "złoto Cuzco", czyli o sztuce intygi modo andinico /289

Rozdział 13. Schrystianizowana mitologia inkaska /295

Illap`a Piorun i jego rodzina /297

Inka Król i wizja historii /299

Pacha Mama /308

Suq`a Machula, Złośliwi Dziadowie /309

Apu Ausangate /310

Zarzynacze /317

Aneks 1. Wybór wak`z systemu ceques wokół Cuzco /318

Aneks 2. Glosarium /328

Bibliografia /340

Indeks nazwisk i nazw bóstw /347

Indeks nazw geograficznych i etnicznych /353