Me(m)diewistyka. Cudownie dziwna sztuka średniowiecza

Autorka: Zofia Załęska

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 320

Oprawa: twarda

Format: 14,0 cm x 20,5 cm

Postaci przebite strzałami, przypiekane na ruszcie, wychodzące z brzucha smoka, demoniczne stwory z twarzami na pośladkach…
Co to wszystko znaczy???
I przede wszystkim: DLACZEGO SZTUKA ŚREDNIOWIECZA JEST TAKA DZIWNA?
Zofia Załęska, historyczka sztuki, na Instagramie znana jako memdiewistka, zabiera cię w fascynującą podróż, po której spojrzysz inaczej na sztukę średniowieczną.
Co według św. Hildegardy leczyła maść z jednorożca? Jakie pojawiły się spin-offy Pieśni o Rolandzie? Dlaczego bóbr pokazywał swoje jądra? Na kogo polowano z fallicznymi dzidami? Dlaczego lekarz musiał znać znak zodiaku pacjenta i sprawdzić fazę księżyca przed rozpoczęciem badania?

***

Bez nieco pokręconej sztuki średniowiecza nie mielibyśmy „Monty Pythona i Świętego Graala”, genialnego Alana Rickmana w roli Szeryfa z Notthingham, a nawet „Władcy Pierścieni”, „Gry o tron” czy naszego „Wiedźmina”. Średniowieczność znajdziemy w literaturze, kinie, teatrze, a nawet grach komputerowych. Tylko dlaczego to wszystko jest takie… dziwne?!

Rozpalające wyobraźnię jednorożce, postaci przypiekane na ruszcie, wychodzące z brzucha smoka, demoniczne stwory z twarzami na pośladkach. Straszne bestie, groteskowe ciała i tańczące szkielety. Pewnie nie raz zastanawialiście się, dlaczego sztuka wieków średnich jest taka pokręcona. A może w tym szaleństwie jest metoda i ukryte piękno?
Autorka inteligentnie i z poczuciem humoru pokazuje najpopularniejsze motywy sztuki tej epoki, przenosząc czytelników w świat szalonej wyobraźni ludzi średniowiecza. Jeśli lubicie ciekawostki historyczne, fascynujecie się średniowieczem, także w popkulturowym wydaniu, czytaliście „Histerię sztuki” – ta książka jest zdecydowanie dla was!

(opis wydawcy)

Spis treści:

Na początku był... Ciemnogród /7

Mapa podróży po "wiekach ciemnych" /11

I. Co w średniowiecznej sztuce piszczy? /15

Katalog dzieł sztuki /15

• Malarstwo - 15, Rzeźba - 18, Rzemiosło artystyczne /21

Twórcy (i twórczynie) /22

• "Twórca nieznany" - 22, Jak zamówić dzieło sztuki? - 26, Miejsce dla sztuki - 29

Komu to potrzebne? /32

II. Zwierzęta w zagrodzie (i poza nią) /37

Moralność zwierząt /37

Bestsellerowy bestiariusz /37

Bestie /40

• Lew - 40, Bóbr - 42, Małpa - 43, Lis - 45, Jeż - 47

Pupilki domowe /48

• Psy - 48 , Koty (i myszy) - 50 

Ognisty minerał /53

Kościelne ptaszyska /54

• Gołębica - 56, Pelikan - 58 , Szczygieł - 60

Fantastyczne zwierzęta /63

• Smok - 64, Jednorożec - 70

III. Średniowieczni celebrycie /77

Taki duży, taki mały może świętym być /77

• Czytanki o świętych - 78, Jak rozpoznać świętego /81

Top najokrutniejszych śmierci /84

• Ścięcie mieczem (nr 8) - 88, Tortury, a potem ścięcie mieczem (nr 7) - 90, Pożarcie przez smoka, ale tylko na chwilę, bo potem tortury i ścięcie (nr 6) -  90, Przeszycie strzałami (nr 5) - 91, Ukrzyżowanie, ale do góry nogami (nr 4) - 91, Wyrywanie zębów, a na końcu spalenie (nr 3) -  92, Przypiekanie na ruszcie (nr 2) - 93, Nawijanie wnętrzności na korbkę (nr 1) - 94

Dziewczyny na ołtarze! /99

• Maryja, matka Zbawiciela - 99, Maria Magdalena - naczelna pokutnica - 103

Cudowne szczątki /106

• Muszla wskaże ci drogę - 108, Luksus po śmierci - 111

IV. Diabły i demony /117

Czym są diabły i demony? /117

Wodzenie na pokuszenie /129

• Grzech Ewy - 129, Chrystus na pustyni - 132, Antoni Opat - 135

Demonizacja "Obcego" /138

• Średniowieczna nagonka na innowierców - 140, Monstrualne rasy - 144

Jak ochronić się przed złym /148

• Gargulce - 149, Książkowe potworki - 151

V. Człowiek a wszechświat /155

Zodiakarstwo /155

• W zgodzie z naturą - 155, Medycyna - teoria humoralna - 157, Człowiek zodiakalny -165

Dwanaście prac średniowiecznych /167

• Styczeń - 169, Luty - 170 , Marzec - 171, Kwiecień - 171, Maj - 172, Czerwiec - 173 , Lipiec - 173, Sierpeń - 174, Wrzesień - 174, Październik - 175, Listopad - 176 , Grudzień - 176

Otium post negotium, czyli wypoczynek i zabawa /178

Już nie male, ale artistocratic gaze /182

VI. Miłość /189

Fin`amor i kultura dworska /189

Golasy na obrazach /197

• Nagość grzeszna - 197, Nagość uświęcona - 201, Nagość antyczna - 205

Jak pokazać seks symbolicznie? /209

• Łóżko - 210, Szachy - 213, Zamek Miłości - 215, Polowanie - 216, W pogoni za jednorożcem - 220

Miłość niewłaściwa /222

• Filis na Arystotelesie - 224, Odwrócony taniec - 227

VII. Śmierć ... i co dalej? /231

Narodzenie do życia /231

Sąd ostateczny /236

Mroczny kosiarz /241

• Czaszka i kostucha - 242 , Średniowieczne zombie - 246 , Taniec śmierci - 249, Rozkładające się ciało i nagrobki transi - 257 

Skąd ta makabra? /260

VIII. Już nie taka dziwna sztuka średniowieczna /263

Podziękowania /271

Przypisy /275

Bibliografia /285

Spis ilustracji /295