Kulturkampf. Walka Berlina z katolicyzmem od XVIII do XX wieku

Autor: Grzegorz Kucharczyk

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 464

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Format: 15,5 cm x 22,5 cm

Książka przedstawia zarys trzech kolejnych liberalnych Kulturkampfów – od lat  pięćdziesiątych dziewiętnastego wieku po kres istnienia wilhelmińskiej Rzeszy. Kulturkampf jest rozumiany tutaj jako program walki z katolicyzmem, rozumianym nie tylko jako religia,
ale jako fenomen społeczny i kulturowy. Program ten był lansowany w niemieckich środowiskach liberalno – protestanckich od połowy dziewiętnastego wieku po kres istnienia II Rzeszy w 1918 roku.

Książka opowiada o historii zjawiska antykatolicyzmu, które w przypadku Niemiec ciągnęło się nieprzerwaną linią, od oświecenia po „pozytywne chrześcijaństwo” głoszone przez Narodowo Socjalistyczną Partię Robotników Niemiec (NSDAP). Ugrupowanie to wyrastało z ideologicznego podglebia z gruntu wrogiego nie tylko rzymskiemu katolicyzmowi, ale wobec chrześcijaństwa jako takiego.

Oddajemy do rąk czytelnika opracowanie, które ma również ambicję pomóc w weryfikacji opinii opisujących niemiecki narodowy socjalizm jako „skrajną prawicę”, która „wyrosła z chrześcijańskiego podglebia”. Ani to prawica, ani chrześcijańskie podglebie.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Paweł Bortkiewicz TChr - Wprowadzenie /9

Paweł Skibiński - Przedmowa /18

Wstęp /23

Rozdział 1. Niemcy coraz mniej katolickie. Rewolucje, Prusy i wzrost nacjonalizmu (do I połowy XIX wieku)  /29

Rozdział 2. Liberalna reakcja na odrodzenie niemieckiego katolicyzmu w XIX wieku. Propagandowe przygotowanie pod Kulturkampf Bismarcka /66

Rozdział 3. 1866-1870. Wojny zjednoczeniowe czy wojny wyznaniowe? /106

Rozdział 4. Jedna Rzesza (protestancka), jedna Kultura (protestancka) i Wolność zaprowadzana "krwią i żelazem". Liberalny program drugiego Kulturkampfu /121

Rozdział 5. "Sprawy kościelne mają się znakomicie". Drugi Kulturkampf, czyli rząd Bismarcka i niemieccy liberałowie razem przeciw Kościołowi /142

Rozdział 6. Przeciw "strumieniowi bezbożności wylewającemu się z Warcina". Polityczny katolicyzm (i jego sojusznicy) przeciw Drugiemu Kulturkampfowi /162

Rozdział 7. Protestantyzm - nacjonalizm - rasizm. Trzeci Kulturkampf /195

Rozdział 8. Jezuita - wieczny tułacz, jezuita - deprawator, jezuita - żyd. Wielka teoria spiskowa Trzeciego Kulturkampfu /228

Rozdział 9. Niemiecki antyultramontazim w walce z Rzymem na początku XX wieku /244

Rozdział 10. Czy katolik może być wykształcony? Dyskusja o katolickim "upośledzeniu kulturowym" w wilhelmińskich Niemczech /264

Rozdział 11. Nowe, demokratyczne Niemcy i stare antykatolickie uprzedzenia /282

Rozdział 12. Niemiecki narodowy socjalizm w poszukiwaniu "pozytywnego chrześcijaństwa" /336

Rozdział 13. Narodowosocjalistyczna wersja rozdziału Kościoła od państwa /347

Rozdział 14. Kościół w narodowo-socjalistycznych Niemczech. Granice "pragmatycznego kompromisu"  /375

Rozdział 15. Narodowi socjaliści na straży czystości obyczajów w Kościele, czyli jak nazistowski Kulturkampf eliminował "mieszanie się Kościoła do polityki" /394

Rozdział 16. Nowe Niemcy ku nowej Europie. Bez Żydów, Słowian i bez Chrystusa /416

Zakończenie /433

Wybrana literatura /438