Historia nowoczesnych Węgier 1848 - 1990

Autor: Tadeusz Kopyś

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 640

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Format: 15,5 cm x 23,5 cm

Węgry - historia nieoczywista - od Wiosny Ludów po upadek komunizmu, od marzeń o nowoczesnym państwie po dramatyczne konsekwencje wielkiej polityki - ta książka prowadzi czytelnika przez 150 lat burzliwych dziejów Węgier, ukazując ich historię na tle przemian Europy Środkowej.

Autor wnikliwie analizuje kolejne próby modernizacji kraju: rewolucję 1848-1849, epokę dualistycznej monarchii austro-węgierskiej, traumę traktatu w Trianon, rządy regenta Miklosa Horthyego, katastrofę II wojny światowej, eksperyment komunistyczny czy przełom 1989-1990. Szczególną uwagę poświęca kształtowaniu się elit politycznych, konfliktom tożsamościowym, relacjom między centrum a prowincją oraz miejscu Węgier w regionie i Europie.

To nie tylko synteza historii państwowości, lecz także opowieść o społeczeństwie, ideach, kulturze i pamięci zbiorowej, pozwalająca lepiej zrozumieć współczesne Węgry - podziały w tym kraju, aspiracje i wybory. Książka stanowi niezbędną lekturę dla wszystkich, którzy chcą pojąć, dlaczego historia nad Dunajem wciąż tak silnie oddziałuje na teraźniejszość.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wstęp /9

Przedmowa  /13

Rozdział I. Od Wiosny Ludów po upadek państwa dualistycznego

1. Węgierska rewolucja z lat 1848-1849 /27

Początek rewolucji i ustawy marcowe /27

Postawa narodów niewęgierskich /31

Sejm peszteński. Polityka zagraniczna /34

Obrona kraju /36

Kampania zimowa i wiosenna /39

Deklaracja Niepodległości /41

Polityka zagraniczna rewolucji /42

Upadek powstania  /44

2. Od absolutyzmu do austriacko-węgierskiej ugody /47

Eksperymenty ustrojowe po 1849 roku /47

Przemiany społeczne. Rozwój przemysłu /55

Polityka po 1849 roku. Kultura /60

Życie duchowe /64

Wpływ emigracji Kossutha /66

Plany federacji naddunajskiej /67

Ku ugodzie (1867)  /69

3. Ugoda węgiersko-austriacka /74

Węgry dualistyczne - tło prawne /74

Ugoda węgiersko-chorwacka i ustawa narodowościowa (1868) /84

Życie polityczne na Węgrzech w latach 1867-1890 /90

Partie polityczne /96

Przemiany polityczne na przełomie XIX i XX wieku /100

Liberalizm /108

Kapitalizm na Węgrzech. Rozbudowa Budapesztu /114

Polityka zagraniczna monarchii austro-węgierskiej /121

Stosunki społeczno-gospodarcze /127

4. Rządy koalicji w latach 1905-1910. Kryzys dualistycznej konstrukcji ustrojowej /138

Początki kryzysu ustroju dualistycznego u schyłku XIX wieku /138

Kryzys polityczny w latach 1905-1910 /142

Powstanie Partii Pracy /151

Rozwój ruchu robotniczego i chłopskiego /157

Problem narodowościowy na Węgrzech po1867 roku /163

Kultura w czasach dualizmu /170

5. Pierwsza wojna światowa /181

Wybuch wojny /181

Umacnianie się opozycji /185

Życie codzienne w okresie wojny /186

Narody niemadziarskie w okresie wojny /187

Przemiany polityczne /189

Rząd Wekerlego /191

Położenie międzynarodowe Węgier w latach 1914-1918 /194

Polacy i Węgrzy w dualistycznej monarchii Habsburgów /196

Rozdział II. Węgry w okresie międzywojennym i drugiej wojny światowej

1. Rewolucja burżuazyjna i Republika Rad (1918-1919) /201

Czas Karolyi`ego /201

Rewolucja burżuazyjna /203

Konwencja wojskowa w Belgradzie /205

Sytuacja wewnętrzna w kraju. Na drodze do Republiki Rad /207

Izolacja Węgier na arenie międzynarodowej /211

Ogłoszenie Węgierskiej Republiki Rad. Nota Fernanda Vixa /212

Rozpad terytorium historycznych Węgier /218

Upadek Republiki Rad /220

Biały terror. Kontrrewolucja /223

Stosunki polsko-węgierskie w trudnych czasach odbudowy państwowości /227

2. Rządy regencji (1920-1941) /231

Konferencja wersalska. Traktat w Trianon /231

Węgry potrianońskie - ramy prawne /237

Konsolidacja życia politycznego po pierwszej wojnie światowej /240

Wizje państwa /244

Polityka zagraniczna Węgier /268

Ku rewizji granic /293

Węgry i Polska w okresie międzywojennym /297

Dalszy przebieg rewizji granic /304

Życie gospodarcze Węgierw okresie międzywojennym /309

Społeczeństwo Węgier w okresie międzywojennym /317

Przemiany polityczne w kraju /322

Węgry wobec wyzwań polityki europejskiej w latach 30. /325

Próby powołania Frontu Ludowego /331

W kierunku wojny /332

Życie duchowe w latach międzywojennych /341

3. Druga wojna światowa /363

Działania dyplomatyczne i militarne /363

Udział Węgier w wojnie na europejskim Wschodzie /368

Przemiany w kraju /372

Okupacja niemiecka. Faszyści u władzy /383

Ruch oporu /385

Rządy Szalasiego i eksterminacja Żydów /391

Rozdział III. Węgry powojenne

Od prób reform do utrwalenia ustroju totalitarnego /395

Początki czerwonego totalitaryzmu /395

"Taktyka krojenia salami" /415

Traktat paryski i granice po drugiej wojnie światowej /423

Konstytucja z 1949 roku /431

Stosunki polsko-węgierskie w latach 1945-1955  /433

Organizacja państwa totalitarnego /435

Gospodarka Węgier po drugiej wojnie światowej /442

2. Rewolucja 1956 roku i kadaryzm /447

Imre Nagy i rewolucja w 1956 roku /447

Stosunki polsko-węgierskie w 1956 roku oraz po stłumieniu rewolucji  /4571

Kadarowska konsolidacja władzy po rewolucji 1956 roku  /461

Nowe władze a świat  /484

Polityka zagraniczna po 1945 roku /487

Kultura węgierska po drugiej wojnie światowej /508

Gospodarka. Przemiany społeczne po 1956 roku /525

Mobilność społeczeństwa /533

Położenie Kościoła na Węgrzech /543

Dialog katolików i marksistów /548

Mniejszości narodowe /552

Przemiany polityczne w latach 80. /553

Zakończenie /577

Ilustracje /583

Bibliografia /615

Indeks /624