Autor: Gajusz Pliniusz Sekundus
Rok wydania: 2026
Liczba stron: 543
Okładka: twarda z obwolutą
Format: 21,5 cm x 27,0 cm
Przedostatni już tom, piąty z kolei, Historii naturalnej Pliniusza składa się z pięciu ksiąg i obejmuje swą tematyką medycynę oraz farmakologię. Na początku ks. XXVIII Pliniusz wyjaśnia czytelnikowi, dlaczego pojawiają się w niej pewne nieuniknione powtórzenia, które znalazły się we wcześniejszych księgach. Dzieje się tak dlatego, że właśnie teraz właściwości lecznicze zwierząt lub ich narządy oraz organy będą omawiane z punktu widzenia ich przydatności i zastosowania w medycynie. Pierwsze paragrafy tej księgi zawierają wykaz makabrycznych leków i makabrycznych praktyk, których dokonuje się w celach leczniczych. Daje to encyklopedyście okazję do polemiki z magami, których gani za ich oszustwa i nikczemność. Można powiedzieć, że tutaj medycyna i magia współistnieją i przeplatają się ze sobą. Księga XXIX to rys historyczny rozwoju sztuki leczenia w Rzymie. Pliniusz podkreśla, że jako pierwszy podjął się tego zadania. Takie ujęcie tematu narzucało się poniekąd samo. Dlatego najpierw jest kilka paragrafów dotyczących greckiej i rzymskiej medycyny, począwszy od wyjaśnienia legendarnego pochodzenia tej artis wraz z jej mitycznym twórcą Asklepiosem, poprzez medycynę chirurgiczną, która rozwinęła się przede wszystkim w czasie wojny trojańskiej, aby za pośrednictwem Hipokratesa oraz głównych jej mistrzów i reprezentantów dotrzeć do jej przedstawicieli działających w epoce republikańskiej i w pierwszych latach epoki cesarskiej. Natomiast ks. XXX stanowi właściwie zestawienie wiadomości dotyczących farmakologii, a poprzedzająca ją historia magii została nakreślona w taki sposób, żeby czytelnik nie nabrał przekonania, iż autor nadmiernie sympatyzuje z wiedzą magiczną, która w Rzymie była zawsze traktowana podejrzliwie i piętnowana z całą surowością jako zakłócająca porządek publiczny. Księga XXXI jest poświęcona lekom, których dostarczają wody, ich pochodne oraz zwierzęta wodne. Ta księga dzieli się na trzy części: w pierwszej z nich Pliniusz zajmuje się wodami i zawartymi w nich substancjami nieorganicznymi, w drugiej solą i jej leczniczym oddziaływaniem na ludzki organizm, a w trzeciej gąbkami oraz ich zastosowaniem w praktyce. Ostatnia w tym zbiorze ks. XXXII, podobnie jak poprzednia, jest wypełniona opisem środków leczniczych mającym związek z wodą. Znalazł się w niej wykaz niezwykłych zjawisk i wydarzeń (miracula), jakie dzieją się w morzu. Tę księgę wyróżniają zamieszczone w niej trzy listy. Pierwsza lista zawiera wykaz bestii morskich. Druga, ułożona w porządku alfabetycznym, obejmuje wszystkie pozostałe stworzenia morskie. Trzecia zaś to zbiór ryb wspomnianych w Halieutica Owidiusza i zdaniem Pliniusza niewymienionych przez innych autorów. Identyfikacja wielu wzmiankowanych tutaj zwierząt wodnych jest niemożliwa, ponieważ ich nazwy pojawiają się tylko u Pliniusza.
- Od Tłumacza
(opis wydawcy)
Spis treści:
Wykaz skrótów dzieł cytowanych /7
Wstęp /9
1. Zarys tematyki pięciu kolejnych ksiąg encyklopedii /9
2. Wybrana literatura /31
Historia naturalna
Księga XXVIII /41
Księga XXIX /173
Księga XXX /251
Księga XXXI /329
Księga XXXII /395
Przypisy do Księgi XXVIII /471
Przypisy do Księgi XXIX /491
Przypisy do Księgi XXX /503
Przypisy do Księgi XXXI /509
Przypisy do Księgi XXXII /515
Indeks osób /521
Indeks nazw geograficznych i etnicznych /527
Indeks nazw roślin /535
Indeks nazw astronomicznych /541
Indeks miar i wag /543
