Dzieje skasowanego klasztoru świętokrzyskiego na Łysej Górze w relacjach z XIX wieku

Autor: Cezary Jastrzębski

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 394

Okładka: twarda

Format: 16,0 cm x 23,5 cm

Kościół i klasztor na Świętym Krzyżu to miejsce znane w całej Polsce, pełniące wyjątkową rolę w życiu religijnym i dziejach narodu polskiego. Od stuleci przechowywane są tu Relikwie Drzewa Krzyża Świętego, na którym skonał Chrystus. Do XIX w. strzegli ich benedyktyni, a obecnie Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej. Święty Krzyż zwany jest inaczej Łyścem lub Łysą Górą. To drugi pod względem wysokości szczyt Gór Świętokrzyskich, mający 595 m n.p.m. Góra już w pradziejach fascynowała i pobudzała ludzką wyobraźnię. U jej podnóża od ok. II w. p.n.e. do II w. n.e. rozwijało się starożytne górnictwo i hutnictwo. Może już wtedy majestat wzniesienia był tak przemożny, że na samej wierzchowinie nie znaleziono dotąd śladów masowej produkcji. Tak, jakby celowo wyłączono szczyt z codziennego znoju i obdarzono go nimbem świętości, oddzielając sacrum od profanum. (…)

- dr Cezary Jastrzębski 

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wstęp /7

Rozdział 1. Klasztor po kasacie w 1819 r. /23

1. Książę Adam Jerzy Czartoryski na Świętym Krzyżu w 1831 r. /28

2. Po powstaniu listopadowym /30

3. Instytut Księży Zdrożnych (1852-1865) /33

4. Powstanie styczniowe (1863-1864) /36

5. Więzienie od 1882 r. (1886 r.) /46

6. Jubileusz 900-lecia w 1906 r./65

7. Zniszczenia w 1914 r. /69

Rozdział 2. Opisy otoczenia i wyglądu zewnętrznego /73

1. Kulminacja góry /73

2. Wygląd zabudowań /989

3. Problem posągów i tablic /102

4. Relikty budowli na plateau /116

5. Umocnienia obronne /129

6. Brama wschodnia /131

7. Dzwonnica/133

8. Furta, konduktor, stacja deszczowa i kości mamuta /136

 9. Tak zwany kopiec Czartoryskiego /141

Rozdział 3. Opisy wnętrz /147

1. Kościół /147

2. Krużganki /173

3. Zakrystia /189

4. Kaplica Krzyża Świętego (Oleśnickich) /196

5. Pomieszczenia mieszkalne zakonników /227

6. Biblioteka /232

7. Refektarz /241

8. Wieża kościelna /242

9. Nagrobki i płyty napisowe /249

10. Księga pamiątkowa i podpisy /264

Rozdział 4.  Błędne wiadomości /269

Rozdział 5. W trosce o klasztor /277

Posumowanie /285

Aneksy /289

1. Kapłani na Świętym Krzyżu w latach 1819-1914 /291

2. Urzędnicy świeccy na Świętym Krzyżu w latach 1819-1914/313

3. Ukaz Najwyższy w sprawie utworzenia Instytutu Księży Demerytów na Łysej Górze z 1849 r. /322

4. Apel ks. Józefa Mączyńskiego z 1898 r. /323

5. Odezwa komitetu obywatelskiego z 1902 r. w sprawie zbiórki pieniężnej na remont kościoła świętokrzyskiego /324

6. Odezwa ks. Bronisława Szczygielskiego z 1906 r. (na łamach „Gazety Kieleckiej”) /326

7. Odezwa ks. Bronisława Szczygielskiego z 1906 r. (wersja krótsza na łamach „Kuriera Warszawskiego”) /327

8. Odezwa ks. Jana Boduszka z 1912 r. /328

9. Notki biograficzne autorów relacji /330

10. Tłumaczenia inskrypcji i skrótów łacińskich /340

Bibliografia /347

Spis rycin /367

Spis fotografii /369

Indeks nazwisk /375

Indeks nazw geograficznych (Nie zawiera nazw Łysiec, Łysa Góra, Święty Krzyż) /385

Summary /391