• Baśń niepodległa czyli w stronę politologii kultury. Wykłady witebskie

Symbol: 17291
34.00
szt. Do przechowalni
Wysyłka w ciągu 24 godziny
Cena przesyłki 9.5
Odbiór osobisty 0
Odbiór w punkcie Poczta Polska 7.99
Poczta Polska Pocztex 48 9.5
Odbiór w punkcie Poczty Polskiej 12
Poczta Polska Pocztex 48 16
Dostępność Mała ilość
ISBN 9788377306550
Zostaw telefon

Autor: Bohdan Cywiński   

Rok wydania: 2024

Liczba stron: 312

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Format: 15,0 cm x 23,5 cm 

Co z tą, szczególnie naznaczoną naszym  dziejowym doświadczeniem, polską literaturą zrobić, jak ją traktować z myślą o dalszych drogach naszej kultury – i o przyszłości naszego narodowego i politycznego bytu? Czy widzieć w jej oryginalności wyjątkowy kulturowy skarb, czy nieco krępujące polskiego Europejczyka dziwactwo, a więc czy prezentować ją w salonach, czy raczej umieścić na rzadko odwiedzanym strychu? A wreszcie,  jeśli nawet kiedyś przydała się w obronie zagrożonej narodowej tożsamości Polaków, to czy dziś jeszcze uznać ją za ewentualnie przydatną broń emocjonalnego „pospolitego ruszenia”, czy raczej za niepotrzebny – a może nawet szkodliwy – balast? Te pytania warto chyba sobie zadawać.

(opis wydawcy)

Spis treści

Po latach… Przedmowa do wydania III  /13

Wstęp  /21

Wykład 1. Baśń i polityka  /23

  • Świat fikcyjny czy quasi-rzeczywisty?  /23
  • „Nie bądź bezpieczny, poeta pamięta…” – czy tak?  /25
  • Polityka w baśni  /27
  • Baśń w polityce /27
  • O badaniu współzależności faktów literackich i faktów politycznych  /28

Wykład 2. Czym jest kultura narodów pozbawionych państwa  /31

  • Nowożytna historia trwania narodów środkowoeuropejskich pozbawionych własnego państwa /31
  • Przegląd i typologia sytuacji poszczególnych narodów w XVIII, XIX oraz XX wieku /32
  • Wychowawcze, ideowe i polityczne funkcje kultury – a w niej literatury – w trwaniu narodu bez państwa  /36
  • Specyfika przykładu polskiego w okresie 1795–1918  /39

Wykład 3. Skomplikowany podmiot kultury polskiej przed 1795 rokiem  /42

  • Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo wieloetniczne i wielowyznaniowe, zintegrowane politycznie i na poziomie kultury elitarnej /42
  • Socjologia świadomości narodowej i politycznej mieszkańców Rzeczpospolitej Obojga Narodów  /44
  • Geografia kultury polskiej pod koniec XVIII wieku /47
  • Oświeceniowa ideologia etatystyczna w kulturze polskiej końca XVIII wieku  /48
  • Dramat trzeciego rozbioru pojmowanego jako koniec istnienia Polski  /51

Wykład 4. Epoka napoleońska w kulturze polskiej  /54

  • Czy Polska już zginęła? Legionowy głos w ogólnonarodowej debacie jako początek filozofii polskiego romantyzmu  /54
  • Początek trójzaborowej dezintegracji polskiej sytuacji i polskiej mentalności politycznej /56
  • Dwie strategie walki o sprawę polską w epoce napoleońskiej  /58
  • Polityczna opcja napoleońska jako wybór nietypowego miejsca dla Polski w Europie  /59
  • Kultura polska pierwszej dekady XIX wieku  /61
  • Nauka historii poprzez dzieła literackie  /63
  • Prawda o roku 1812 na Litwie u Niemcewicza, Mickiewicza i Chodźki  /67

Wykład 5. Po kongresie wiedeńskim  /70

  • Kongres wiedeński 1815 roku w dziejach Europy i dziejach Polski – mit liberalizacji Rosji i realia samodzierżawia /70
  • Nowa geografia polskiej kultury – priorytet Wilna  /73
  • Masoneria jako siła sprawcza europejskiej ideologii politycznej i kultury XIX wieku  /75
  • Towarzystwo Filomatów, ich proces i nieoczekiwana kariera w historii kultury polskiej  /77

Wykład 6. O rozumieniu romantyzmu  /80

  • Wieloznaczność pojęcia „romantyzm”  /80
  • Tajemnica – pierwszy klucz do rozumienia romantyzmu  /82
  • Wolność – klucz drugi  /84
  • Rozmaite narodowe oblicza romantyzmu  /85
  • Przejściowość i trwałość romantyzmu  /91

Wykład 7. Fenomen Adama Mickiewicza  /93

  • Spory o Mickiewicza  /93
  • Na marginesie Ody do młodości  /93
  • Romantyzm po wileńsku  /96
  • Dziady – czyli dzieje mickiewiczowskiego romantyzmu  /97

Wykład 8. „Szkoła ukraińska”  /99

  • O polskim romantyzmie inaczej  /99
  • Maria Malczewskiego (1825)  /101
  • Zamek kaniowski Goszczyńskiego (1828)  /103
  • Ukraina Bohdana Zaleskiego  /105

Wykład 9. Wielka Emigracja jako pierwszoplanowe zjawisko w nowożytnych polskich dziejach politycznych, kulturalnych i ideowych  /106

  • Geneza Wielkiej Emigracji, jej zasięg socjalnopokoleniowy, czas trwania oraz miejsca osiedlenia i los jej uczestników  /106
  • Główne inicjatywy polityczne uczestników Wielkiej Emigracji  /108
  • Kierunki ideowe myśli emigracyjnej  /110
  • Związki Wielkiej Emigracji z życiem w kraju  /111
  • Wielka Emigracja w literaturze polskiej /114
  • Znaczenie emigracji politycznych dla historycznego bytu narodów zniewolonych  /116

Wykład 10. Mickiewicz na paryskim bruku i w wędrówkach dalszych /117

Wstęp do analizy: kreatywizm polityczny jako cecha niektórych dzieł literackich /117


Mickiewiczowska Ojczyzna – jej imię, przyroda i ludzie  /118Słowiański rodowód i miejsce mickiewiczowskiej Polski  /119

Mickiewiczowska wizja duchowej tożsamości Polski /123

Tradycjonalista czy postępowiec  /126

„Polska Chrystusem Narodów”, czyli co myśleć o Mickiewiczowskim mesjanizmie? /129

Wykład 11. Sprawy polskie z perspektywy Słowackiego  /132

  • Słowacki – poeta par excellence  /132
  • Ojczyzna Słowackiego /133
  • Na urwistych drogach Króla Ducha  /135
  • Odpowiedzi na pytania współczesne – jak do tego doszło?  /138
  • Odpowiedzi na pytania współczesne – jacy jesteśmy? /139
  • Odpowiedzi na pytania współczesne – co może być naszą nadzieją?  /140

Wykład 12. Ten trzeci  /142

  • Sylwetka Zygmunta Krasińskiego  /142
  • Sprawa polska w twórczości Krasińskiego  /143
  • Widmo rewolucji /145
  • Sprawa polska w perspektywie odległych dziejów Europy i chrześcijaństwa  /147
  • „Z szlachtą polską – polski lud”  /148

Wykład 13. Romantycy z drugiego szeregu  /151

  • Wincenty Pol – poeta powstańczy  /151
  • W kręgu późnoromantycznej poezji patriotyczno-religijnej  /153
  • „Stańmy jako upiorów gromada”, czyli o polskiej pieśni tyrtejskiej  /155
  • Przeszłość opowiadana w gawędzie i w pieśni  /159

Wykład 14. Specyficzne cechy polskiej literatury romantycznej  /163

  • Regionalizm polskiej literatury romantycznej  /163
  • Dwa kręgi polskiego romantyzmu – „światowcy” i „wiarusy”  /164
  • Specyfika polskiego historyzmu romantycznego  /164
  • Motywy religijne romantyzmu polskiego  /165
  • Upolitycznienie polskiego romantyzmu  /166

Wykład 15. Norwid, czyli przezwyciężenie romantyzmu  /168

  • O trudności czytania Norwida /168
  • Norwidowa filozofia człowieka  /170
  • Niezgoda na patriotyczny kodeks moralny polskiego romantyzmu  /171
  • Sposób istnienia twórczości Norwida w literaturze polskiej  /172

Wykład 16. Kraszewskiego przeczytali wszyscy  /174

  • Poza schematem historycznoliterackim  /174
  • Twórca gatunku powieści historyczno-dokumentarnej  /175
  • Cykl powieściowych kronik z historii Polski /177
  • Wiedza o przeszłości narodu i państwa polskiego /177
  • Dzieje Polski w Europie /178
  • Polski instynkt państwowy i moralność polityczna  /179

Wykład 17. Filozofia, kultura i myśl polityczna drugiej połowy XIX wieku – aura pozytywizmu  /182

  • Cywilizacyjny skok Europy w połowie XIX wieku  /182
  • Człowiek w walce o byt  /184
  • Systemy ideologiczne – nowa droga mobilizacji zachowań zbiorowych  /185
  • Pozytywizm jako filozoficzna i ideowa oferta dla narodu zniewolonego  /188
  • Publicystyka warszawska jako główne pole prezentowania idei pozytywistycznych w Polsce /190
  • Odbicie idei pozytywizmu w polskiej prozie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XIX wieku  /192

Wykład 18. Sprawa polska a twórczość Henryka Sienkiewicza  /195

  • Sienkiewiczowska wizja historii Polski  /195
  • Kto jest największym wrogiem Polski? /198
  • Współczesny polski bastion obronny w opinii Sienkiewicza  /200
  • Sienkiewicz i Polacy poza krajem  /202

Wykład 19. Sprawa polska w twórczości Bolesława Prusa i Marii Konopnickiej  /204

  • O tym, jak czytać Prusa  /204
  • Pozytywista kwestionujący doktrynę  /206
  • Pogłosy sprawy polskiej  /208
  • Krąg zainteresowań Marii Konopnickiej  /210
  • Pozytywizm polski – ideologia bez wizji sukcesu? /211

Wykład 20. Czy można być pozytywistką w Grodnie? – Eliza Orzeszkowa  /212

  • Szczególna biografia Elizy  /212
  • Konwencja powieści tendencyjnej  /213
  • Rzeczywistość kresowa w twórczości dojrzałej Orzeszkowej  /213
  • Motyw powstania styczniowego /217
  • Elizy Orzeszkowej pojęcie obowiązku obywatelskiego  /218

Wykład 21. Pokolenie niepokornych w polityce, kulturze i literaturze  /220

  • Inteligencja polska jako kategoria społeczna  /220
  • Edukacja niepokornych  /221
  • Narodziny i ewolucja socjalizmu polskiego /224
  • Myśl narodowa Ligi Polskiej i Ligi Narodowej  /227
  • Wirus nacjonalizmu w mentalności Polaków po 1900 roku  /230
  • Początki ruchu ludowego w trzech zaborach  /233

Wykład 22. Antyideologiczny kanon sztuki i literatury epoki modernizmu a polska idea narodowa  /237

  • Ogólne cechy ideologii epoki modernizmu /237
  • Modernistyczne pojmowanie sztuki  /238
  • Rozbieżność filozoficznych i literackich kryteriów przynależności do modernizmu  /239
  • Sposób istnienia i urozmaicenie problematyki narodowej w świecie przedstawionym literatury Młodej Polski  /243

Wykład 23. Problematyka narodowa w portretach literackich polskiego inteligenta przełomu wieków /245

  • Inteligent warszawski i krakowski w centrum nowej polskiej sceny literackiej  /245
  • Polskie portrety dekadenta  /247
  • Inteligenckie drogi polityczne w utworach Żeromskiego /249
  • Dojrzewanie do żniw /253
  • Inteligenci partyjni w ujęciach Weyssenhoffa i Struga /253

Wykład 24. Geograficzny, społeczny i historyczny pejzaż Polski w literaturze przełomu wieków /257

  • Modernistyczne miasto, modernistyczna wieś – kategorie zniewolenia politycznego i tożsamości narodowej  /257
  • Polska widziana spod Wawelu /259
  • Gdzie chłop jest potęgą, a gdzie nie?  /260
  • Historia jak sygnał pobudki  /264

Wykład 25. Polityczne role dziewiętnastowiecznej literatury polskiej – próba podsumowania  /267

  • Patrząc z perspektywy Polski odrodzonej  /267
  • Przegląd formacyjnych funkcji dziewiętnastowiecznej literatury polskiej  /268
  • Społeczny odbiór dziewiętnastowiecznej literatury polskiej  /272

Wykład 26. Była taka kultura  /275

  • Typowość czy unikatowość polskiej historii i literatury?  /275
  • Najazd świata realnego na światy przedstawione  /276
  • Quasi-rzeczywistość polonocentryczna?  /277
  • Więź dziewiętnastowiecznej literatury polskiej z polskim czytelnikiem  /278
  • W jakim świecie… jaka literatura  /279

Indeks nazwisk  /305

Nie ma jeszcze komentarzy ani ocen dla tego produktu.
Podpis
E-mail
Zadaj pytanie