Atoskie korzenie prawosławnej cywilizacji

Autor: Biskup Warsonofiusz Doroszkiewicz

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 256

Okładka: twarda

Format: 15,0 cm x 21,0 cm

Przekrojowe dzieło, przedstawiające zarówno formowanie się Świętej Góry Atos, jak i jej wpływ na prawosławie w Europie Środkowo–Wschodniej i na Bałkanach. Czytelnik zapozna się z historią prawosławnego piśmiennictwa, relacjami i wpływem Atosu, m.in. także na monaster w Supraślu i Ruś Kijowską.

(opis wydawcy) 

Spis treści:

Przedmowa /7

1. Najstarsze zabytki cyrylickie /11

2. Relacje supraskiego monasteru ze Świętą Górą Atos /17

3. Wpływ Atosu na kształtowanie się kultury prawosławnej na Rusi Kijowskiej oraz w Księstwie Moskiewskim i Rosji w XVI-XVII w. /26

4. Relacje Atosu z Rumunią /35

5. Relacje Atosu z Serbią /38

6. Okres patriarchatu w Peć /40

7. Słowiańscy kompozytorzy muzyki bizantyjskiej /48

8. Serbskie bulle dla Monasteru Watoped /50

9. Relacje Atosu z Bułgarią /53

10. Atoscy nauczyciele w Bułgarii /61

11. Rosyjskie i słowiańskie zabytki literackie w Monasterze Dionisiu /65

12. Serbscy i bułgarscy studenci w Zografie i Chilandrze /68

13. Słowiańscy studenci w Afoniadzie /71

14. Okres hezychazmu /73

15. Skit świętego Antoniego /77

16. Ruch Koliwadów /81

17. Problem lingwistyczny a nowy etnos /84

18. Św. Nikodem Hagiorytaa /86

19. Dzieła św. Nikodema Hagioryty inspiracją dla Słowian /90

20. Wpływ Ruchu Koliwadów na rosyjskie społeczeństwo w XVIII i XX w. /98

21. Grecki monastycyzm w Italii /102

22. Greckie monastery w Rzymie /116

Zakończenie /124

Aneks /127

Początki monastycyzmu na Świętej Górze Atos /129

1. Pochodzenie atoskich mnichów /130

2. Pierwsi znani mnisi atosc /132

Atos w źródłach bizantyjskich. Historyk Jenesios /132

Żywot błogosławionego Eufemiusza Nowego /133

Postać Piotra Atoskiego /134

Żywot Piotra Atoskiego /135

Przyznanie czci Piotrowi Atoskiemu /136

Błogosławiony Eutymiusz Nowy. Żywot i pobyty na Atosie /137

3. Pierwsze przywileje cesarskiej /141

Samorządność i niezależność gospodarcza Atosu. Tomos Bazylego I /141

Złota Bulla cesarza Bazylego I /142

Pojęcie atoskiej jedności. Dokument Leona VI dla Jana Kolowosa /144

Atoski okres w życiu Błażeja /146

Błażej i drugi dokument cesarza Leona VI /147

Zawartość i znaczenie dokumentu z 908 r. /149

4. Potwierdzenie starych przywilejów i przyznania nowych /151

Złota Bulla cesarza Romana I Lekapena /151

Nadania na rzecz atolskich mnichów /151

5. Wyznaczemoe granic atolskiej ziemi /153

Pierwsze przydziały granic (942 r.) /153

Drugi podział granic (943 r.) /155

6. Formy życia monastycznego w Bizancjum /156

Stylici (słupnicy) /159

Acemeci, czyli nieśpiący /160

Cesarskie monastery /161

Monastery stauropigialne lub patriarsze /162

Monastery diecezjalne /162

Monastery patronalne /163

Monastery darowane (charistikiony) /165

Struktura zarządzania monasterami /166

Wybór przełożonego /172

Pomocnicy przełożonego /175

Typikon albo Kanoniczna Reguła nszego świątobliwego ojca Atanazego Atoskiego /178

Typikon dla Świętej Góry Atos napisany przez cesarza Rzymian Jana Tzimiskesa /206

Testament świętetego ojca naszego natchnionego wyznawcy Teodora, przełożonego studyjskiego, który przeczytano na głos przed jego śmiercią /217

Z Bożą pomocą reguła przestrzegana w najświętszym Monasterze Studion w Konstantynopolu (część I) /227

Reguła przestrzegana w Monasterze Studion (część II) /241