Arktyka. Geografia, klimat i geopolityka

Autorzy: Czesław Dyrcz, Rafał Miętkiewicz

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 252

Okładka: miękka

Format: 17,0 cm x 24,5 cm

Obecnie Arktyka znajduje się w dominacji trzech zjawisk: zmieniającego się klimatu, nowych uwarunkowań geopolitycznych oraz dalekosiężnych konsekwencji inwazji Rosji na Ukrainę. Jest domem dla prawie czterech milionów mieszkańców, którzy zmagają się ze skutkami zmian klimatycznych, zmieniającymi ich życie i źródła utrzymania. Arktyka nabiera również nowego znaczenia militarnego. Ocieplenie klimatu stwarza zarówno wyzwania, jak i nowe możliwości - otwierające się na nowe szlaki handlowe i dostęp do zasobów naturalnych modyfikują kształt naszego świata i wydatnie wpływają na lokalne społeczności. Zrównoważony rozwój tych obszarów w zmieniającym się klimacie wymaga nowego poziomu współpracy zarówno między państwami arktycznymi, jak i tymi spoza Arktyki.

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wykaz ważniejszych skrótów i symboli /7

Wprowadzenie (Czesław Dyrcz, Rafał Miętkiewicz) /11

Część 1. Geografia i klimat (Czesław Dyrcz) /19

1.1. Uwagi wstępne /19

1.2. Arktyka /20

1.2.1. Charakterystyka geograficzna /20

1.2.2. Kalendarium odkrywania Arktyki /27

1.3. Ocean Arktyczny /37

1.3.1. Charakterystyka akwenu /37

1.3.2. Morza przybrzeżne i szelfowe /41

1.3.3. Wyspy /49

1.3.4. Rzeki /55

1.3.5. Cieśniny /59

1.3.6. Wody Arktyki /66

1.4. Globalna zmiana klimatu /70

1.5. Klimat Arktyki /77

1.6. Zmiana zasięgu pokrywy lodowej /83

1.7. Dryf lodu Oceanu Arktycznego /92

1.7.1. Wybrane ekspedycje badające dryf lodu /92

1.7.2. Dryf lodu arktycznego /100

1.8. Zmiana klimatu a nawigacja /105

1.8.1. Nawigacja wodami Arktyki . 105

• Arktyczny rejs polskich statków w 1956 r. /112

1.9. Wpływ zmian klimatu na działalność człowieka w Arktyce /119

1.9.1. Eksploatacja złóż naturalnych /119

1.9.2. Rybołówstwo i łowiectwo /121

1.9.3. Żegluga handlowa /124

1.9.4. Turystyka arktyczna /124

1.9.5. Żeglarstwo /125

ARKTYKA. GEOGRAFIA, KLIMAT, GEOPOLITYKA

1.9.6. Aktywność militarna /127

1.9.7. Badania naukowe /132

Podsumowanie części 1 /141

Bibliografia do części 1 /143

Część 2. Geopolityka (Rafał Miętkiewicz) /151

2.1. Uwagi wstępne /151

2.2. Granice Arktyki  /152

2.3. Organizacje arktyczne /157

2.4. Przegląd kierunków polityki arktycznej państw interesariuszy arktycznych do roku 2020 /162

2.5. Przegląd kierunków polityki arktycznej – państwa arktyczne /165

2.5.1. Kanada /165

2.5.2. Norwegia /168

2.5.3. Finlandia /169

2.5.4. Dania /174

2.5.5. Rosja /175

2.5.6. Islandia /180

2.5.7. Szwecja /183

2.5.8. Stany Zjednoczone Ameryki Północnej /185

2.6. Przegląd kierunków polityki arktycznej – państwa pozaarktyczne /190

2.6.1. Chiny /190

2.6.2. Wielka Brytania /194

2.6.3. Niemcy /199

2.6.4. Francja /201

2.6.5. Brazylia /201

2.6.6. Turcja /202

2.6.7. Japonia /203

2.6.8. Polska /205

2.6.9. Korea Południowa /208

2.6.10. Indie /210

2.6.11. Hiszpania /212

2.6.12. Szkocja /213

2.6.13. Włochy /214

2.6.14. Niderlandy /215

2.6.15. Polityka arktyczna Unii Europejskiej /216

2.7. Potencjalne obszary sporów w Arktyce /219

Podsumowanie części 2 /229

Bibliografia do części 2 /233

Podsumowanie (Czesław Dyrcz, Rafał Miętkiewicz) /243

Spis rysunków /245

Spis tabel /251