Architektura międzywojenna w Białymstoku

Opracowanie: Iwona Górska, Joanna Kotyńska-Stetkiewicz, Aneta Kułak, Katarzyna Niedźwiecka, Marta Wróbel, Wiesław Wróbel

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 592

Okładka: twarda 

Format: 17,5 cm x 24,5 cm

„Architektura międzywojenna w Białymstoku” opracowania Iwony Górskiej, Joanny Kotyńskiej – Stetkiewicz, Anety Kułak, Katarzyny Niedźwieckiej, Marty Wróbel i Wiesława Wróbla, jest najnowszą publikacją przeznaczoną wszystkim fanom zabudowań międzywojennych.

Publikacja przygotowana przez Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków w Departamencie Kultury, Promocji i Sportu Urzędu Miejskiego w Białymstoku oraz Fundację Ochrony Zabytków „Na Rubieży”, tym razem poświęconą architekturze miasta w II Rzeczypospolitej. W opracowaniu pominięto obiekty, które szeroko omówione zostały w opracowaniach: Architektura drewniana w Białymstoku (2020), Ogrody i parki Białegostoku (2021) i Świątynie w Białymstoku (2023). Wszystkie prezentowane zabytki powstały w krótkim okresie niepodległości, którą powitano wraz z wkroczeniem do miasta wojsk polskich 19 lutego 1919 r., na mocy tzw. umowy białostockiej, a która skończyła się wraz z pierwszą okupacją niemiecką, a następnie sowiecką, we wrześniu 1939 r. Kluczowym momentem był 22 sierpnia 1920 r., kiedy po zaciętych walkach wyparte zostały z miasta wojska bolszewickie z Tymczasowym Komitetem Rewolucyjnym Polski i ponownie uruchomiono polskie szkoły, instytucje oraz urzędy. Od 28 lipca 1920 r. po ewakuacji wojsk polskich miasto wybrane przez bolszewików na chwilową stolicę „czerwonej Polski” stało się nie tylko terenem komunistycznej propagandy, ale także terroru. 

(opis wydawcy)

Spis treści:   

Wykaz skrótów /9

Przedmowa /11

1. Obiekty sakralne

• Zespół Kościoła pw.Chrystusa Króla i Św. Rocha, ul. ks. Adama Abramowicza 1 /17

2. Budynki użyteczności publicznej

• Dom Ludowy im. Józefa Piłsudskiego, ob. Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, ul. Elektryczna 12  /49
• Budynek Sądu Okręgowego i Sądu Grodzkiego, ob. Sąd Apelacyjny, ul. Adama Mickiewicza 5 /63
• Budynek pomocniczy Izby Skarbowej i Inspekcji Podatkowej, ob. cerkiew parafii wojskowej pw. św. Wielkomęczennika Dymitra Sołuńskiego, ul. Warszawska 16  /81
• Izba Skarbowa, ob. Podlaski Urząd Wojewódzki, ul. Adama Mickiewicza 3  /86
• Szkoła Powszechna nr 3 im. Adama Mickiewicza, ob. Zespół Szkół nr 2 im. Adama Mickiewicza, ul. Gdańska 23/1 /98
• Publiczna Szkoła Powszechna nr 2, ob. Szkoła Podstawowa nr 2 im. ks. Jana Twardowskiego, u. Bohaterów Monte Cassino 25  /107
• Szkoła Powszechna nr 1 im. Juliusza Słowackiego, ob. III Liceum Ogólnokształcące im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, ul. Pałacowa 2/1  /115
• Zakład Rzemieślniczo-Wychowawczy im. Św. Józefa, ul. Słonimska 8  /128
• Szkoła Powszechna nr 7 im. Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, ob. Szkoła Podstawowa nr 7 im. Hugona Kołłątaja, ul. Wiatrakowa 18 /142
• Łaźnia Miejska, ob. budynek biurowy, ul. Słonimska 2/2 /152
• Zespół Składnicy Wojskowej, tzw. Węglówka, ob. zespół budynków muzealnych, biurowych i magazynowych, ul. Węglowa 1-15  /162
• Wieża Ciśnień, ul. Władysława Wysockiego 160 /172
• Budynek Biurowy Elektrowni, ob. siedziba PGE Dystrybucja S.A, Oddział Białystok, ul. Elektryczna 13  /182
• Hala Targowa, ul. Modlińska 2/1  /190

3. Miejsca pamięci

• Pomniki Ofiar Mordu Bolszewickiego z 1920 R., ul. gen. Stanisława Maczka/197
• Pomnik Bohaterów 1920, ul. Zwycięstwa 20  /207
• Pomnik Żołnierzy Polskich, ul. 11 Listopada /215

4. Architektura mieszkaniowa 

• Willa, ul. Akademicka 24  /22
• Willa, ul. Akademicka 26  /233
• Willa, ul. Akademicja 26a  /238
• Dom, ul. Artyleryjska 2/3 /242
• Dom, ul. Artyleryjska 8  /247
• Dom, ul. Augustowska 5  /251
• Dom, ul. Augustowska 10  /256
• Dom, ul. Augustowska 14  /258
• Dom, ul. gen. Józefa Bema 11/1 /261
• Dom, ul. gen. Józefa Bema 75  /267
• Dom wielorodzinny, ul. Jana Klemensa Branickiego 1  /271
• Dom, ul. Jana Henryka Dąbrowskiego 26  /280
• Willa, ul. Elektryczna 6 /287
• Willa, ul. Gdańska 22 /293
• Dom, ul. Artura Grottgera 2/2 /296
• Willa, ul. Artura Grottgera 8  /303
• Dom, ul. Grunwaldzka 20 /308
• Willa, ul. Grunwaldzka 65 /314
• Domy mieszkalne w kolonii domów Zdobycz Robotnicza, ul. Jesienna 2, 2a /319
• Kamienica, ul. Jana Kilińskiego 7, 7/1  /331
• Kamienica, ul. Jana Kilińskiego 11 /344
• Dom, ul. Koszykowa 5  /350
• Dom, ul. Józefa Ignacego Kraszewskiego 41 /356
• Dom, ul. Mazowiecka 31/1 /360
• Dom, ul. Mazowiecka 52 /364
• Dom, ul. Mazowiecka 54/1 /367
• Dom, ul. Adama Mickiewicza 11 /369
• Dom, ul. Adama Mickiewicza 25 /378
• Willa, ul. Adama Mickiewicza 32a /382
• Willa, ul. Adama Mickiewicza 34 /387
• Willa, ul. Adama Mickiewicza 57/1 /390
• Dom, ul. Młynowa 19 /393
• Willa, ul. Modlińska 11 /399
• Willa, ul. Nowogródzka 1 /403
• Dom, ul. Nowowarszawska 11 /408
• Dom, ul. Nowowarszawska 44 /412
• Kamienica, ul. Nowy Świat 4  /415
• Dom wielorodzinny, ul. Ogrodowa 2 /422
• Dom mieszkalny, ul. Ogrodowa 27 /428
• Kamienica, ul. Ogrodowa 31 /432
• Dom, ul. Orla 1 /435
• Dom, ul. Orla 3 /439
• Dom, ul. Orla 5 /441
• Willa, ul. Pałacowa 3/1 /444
• Dom, ul. Parkowa 21/1 /451
• Dom, ul. Piasta 21 /457
• Willa, ul. Pod Krzywą 7 /462
• Dom, ul. Poprzeczna 2 /467
• Dom, ul. Poprzeczna 5A /472
• Dom, ul. Promienna 12 /475
• Dom, ob. ośrodek opiekuńczy, ul. św. Rocha 11 /482
• Dom, ul. Władysława Reymonta 7 /488
• Willa, ul. Władysława Reymonta 24 /492
• Willa, ul. Marii Skłodowskiej-Curie 24 /495
• Dom, ul. Słonimska 31 /502
• Dom, ul. Słonimska 33 /507
• Dom, ul. Słonimska 35/2 /511
• Dom, ul. Spokojna 3 /515
• Dom, ul. Sporna 2 /519
• Dom, ul. Starobojarska 13 /523
• Dom, ul. Stołeczna 4/1 /530
• Dom, ul. Stołeczna 4/2 /534
• Willa, ul. Świętojańska 17/1 /539
• Zespół Budynków Kolonii Urzędniczej, ul. Świętojańska 16, 18, 18/1, 20, 22, 24, 26, 28 i 32 /544
• Dom, ul. Warecka 4 /561
• Willa, ul. Złota 6 /565
• Dom, ul. Złota 7 /571
• Dom, ul. Złota 8 /575
• Dom, ul. Złota 9 /579
• Dom, ul. Zwycięstwa 22 /584
• Dom,ul. Zwycięstwa 24 /590