Archeologia lotnicza. Metoda wobec teorii

Autor: Włodzimierz Rączkowski

Rok wydania: 2002

Liczba stron: 288

Okładka: miękka 

Format: 16,5 cm x 23,5 cm 

 (opis wydawcy)

Spis treści:        

Przedmowa /9

1. Wstęp /11

1.1. W stronę "nowoczesnej" archeologii? /11

1.2. Metoda wobec teorii /13

1.3. Acheologia lotnicza jako przykład metody /16

• Zdjęcia lotnicze w archeologii brytyjskiej i amerykańskiej /16
• Zdjęcia lotnicze w archeologii niemieckiej /17
• Archeologia lotnicza we Francji /20
• Archeologia lotnicza w Polsce /21
• Zdjęcia lotnicze w archeologii czeskiej i słowackiej (czechosłowackiej) /24

1.4. Cel i zakres pracy /25

2. Pionierzy /28

2.1. Wprowadzenie /28

2.2. Bliskowschodnie i północnoamerykańskie doświadczenia /32

• Theodor Wiegand (1864-1936) /32
• George A. Beazeley /32
• Antoine Poidebard (1878-1953) /33

2.3. Amerykańskie początki /37

• Charles Augustus Lindbergh (1902-1974) /37
• Percy Chester Madeira Jr. (1889-1967) /38
• George Robbins Johnson (1900-?) /39
• Rezultaty doświadczeń amerykańskiej - podsumowanie /40

2.4. Osbert Gay Stanhope Crawford (1886-1957) - ojciec archeologii lotniczej /42

• Początki /42
• Antycypacje /45
• Narodziny metody /47
• Zdjęcia lotnicze w koncepcji archeologii O.G.S. Crawforda /55
• Kierunki oddziaływania Crawforda /59

2.5. Rozwój archeologii lotniczej - główne nurty /61

• Gilbert Stuart Martin Insall  (1894-1972) /62
• George W.G. Allen (1891-1940) /63
• Derrick N. Riley (1915-1993) /68
• Zdjęcia lotnicze i archeologia akademicka /78

2.6. Dokonania archeologii lotniczej w pierwszym ćwierćwieczu - podsumowanie /80

3. W kręgu nowych tendencji teoretycznych - utrwalanie standardów /84

3.1. Wprowadzenie /84

3.2. Kontynuacja tradycji /85

3.3. W kręgu archeologii kulturowo-hitorycznej, marksistowskiej, funkcjonalnej i neoewolucyjnej /86

• Archeologia kulturowo-historyczna /86
• Inspiracje marksistowskie Vere Gordona Childe`a /88
• Funkcjonalizm - Grahame Clark i Walter Taylor /89
• Neoewolucjonizm amerykański /91
• Krajobraz refleksji teoretycznej - podsumowanie /9
• Crawford wobec dyskusji teoretycznej w archeologii brytyjskiej /95

3.4. Praktyka archeologii lotniczej /97

• Metodyka wykonywania i wykorzystywania zdjęć lotniczych /97
• Źródłowy walor zdjęć lotniczych /107
• Zdjęcia lotnicze i klasyfikacje /109
• Studia nad krajobrazem - zdjęcia lotnicze i mapy /111
• Popularyzacja /113
• Podsumowanie /114

3.5. A Matter of Time - nowe zadania i perspektywy /117

4. Archeologia procesualna - w stronę "rewolucji"technologicznej /120

4.1. Wprowadzenie /120

4.2. Archeologia procesualna /121

• Ogólne założenia Nowej Archeologii /121
• Brytyjska reakcja na Nową Archeologię /124

4.3. "Rewolucja" technologiczna w archeologii lotniczej /125

• Teledetekcja /125
• Od latawca do satelity /127
• Skanery, kamery i emulsje /130
• Obraz analogowy i cyfrowy /131
• Zdjęcia i mapy /132
• GIS - nowe możliwości technologiczne i badawcze /137
• Podsumowanie /141

4.4. Procesualne ujęcie źródła archeologicznego /141

• Źródło archeologiczne jako skamielina /141
• Źródło jako efekt procesów formowania /142
• Procesualne ujęcie źródła archeologicznego a zdjęcia lotnicze /143

4.5. Klasyfikacja i zdjęcia lotnicze /153

• Klasyfikacja w ujęciu archeologii procesualnej /153
• Procesualne podejście do klasyfikacji w praktyce archeologii lotniczej /154

4.6. Modelowanie /161

• Strategie doboru próby statystycznej /161
• Zdjęcia lotnicze w procedurze doboru próby /162
• Modelowanie prognostyczne i rola zdjęć lotniczych oraz obrazów satelitarnych /167

4.7. Badania nad przestrzenią - od stanowiska do regionu /170

• "Terytorium eksploatowane przez osadę" (site catchment) /171
• Studia regionalne i archeologia krajobrazu /174

4.8. Inspiracje procesualne w konserwatorstwie archeologicznym /178

4.9. Podsumowanie - od kolekcjonerstwa po archeologię procesualną/

5. Postprocesualna zmiana - nowe perspektywy /185

5.1. Wprowadzenie /185

5.2. Tekstualne ujęcie źródła archeologicznego /187

• Źródło archeologiczne jako tekst w rozumieniu archeologii postprocesualnej /187
• Roland Barthes - kulturowy kontekst fotografii a zdjęcia lotnicze w archeologii /192
• Zdjęcie lotnicze a tekst według Rolanda Barthes`a /197
• Zdjęcie lotnicze jako tekstualne źródło archeologiczne /205

5.3. Wobec problemu "obiektywnej rzeczywistości" /209

• Kwestia "rzeczywistości obiektywnej" w ujęciu archeologii postprocesualnej /209
• Zdjęcia lotnicze i "alternatywne" obrazy przeszłości /212

5.4. Problem relacji władzy (wiedzy) /214

• Problem "władzy" w archeologii postprocesualnej /214
• Archeologia lotnicza a problem relacji "władzy wiedzy"  /217

5.5. Przestrzeń w archeologii postprocesualnej /220

• Podstawowe założenia postprocesualnego podejścia do przestrzeni /220
• Postprocesualny krajobraz kulturowy - archeologii lotniczej świat utracony? /223

5.6. Podsumowanie /231

6. Zakończenie /232

Bibliografia /238

Indeks nazwisk /265

Indeks rzeczowy /271

Summary /278